Spis treści
Index autorów
Strona główna
PTOP "Salamandra"
| XIII Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna "Badamy, aby skutecznie chronić" |
| Błażejewko, 5-7 listopada 1999 r. |
|
Możliwości uzyskania dotacji z EkoFunduszu na realizację zadań z zakresu ochrony przyrody Possibilities of receiving donations from EkoFund for carrying out projects connected with nature protection Mirosław Jędrzejewski Fundacja EkoFundusz, ul. Belwederska 18a, 00-762 Warszawa e-mail: nature@ekofundusz.org.pl Abstract. One of the priorities of EkoFund is nature protection which includes protection of bats. The author presents basic information about this Foundation, its procedures, and possibilities of receiving support of the protection of animals. Ochrona nietoperzy mieści się w priorytetach EkoFunduszu, chciałbym więc przedstawić Państwu nieco wiadomości o tej Fundacji, jej procedurach oraz o możliwości uzyskania dotacji na czynną ochronę tych zwierząt. Fundacja EkoFundusz została powołana w 1992 r. w celu zarządzania środkami pochodzącymi z tzw. ekokonwersji polskiego zadłużenia zagranicznego. Mechanizm przekazywania tych środków jest następujący: niektóre Państwa - wierzyciele naszego kraju przeznaczyły część pieniędzy, należnych im z tytułu spłaty długu, na inwestycje w dziedzinie ochrony środowiska w Polsce. Pieniędzmi tymi zarządza EkoFundusz. Krajami - donatorami Fundacji są: Stany Zjednoczone, Francja, Szwajcaria, Szwecja i Włochy, które łącznie przekazały ok. 500 mln USD. środki te przekazywane są EkoFunduszowi w corocznych ratach do roku 2010. Jednym z zasadniczych zadań mechanizmu ekokonwersji jest - oprócz finansowania konkretnych przedsięwzięć - transfer nowoczesnych technologii służących ochronie środowiska z krajów, które przystąpiły do ekokonwersji polskiego zadłużenia. W przypadku Francji i Szwajcarii kwoty wydatkowane na zakup technologii w tych krajach poprzez mechanizm ekokonwersji przewyższały wpływy z tych krajów do EkoFunduszu. Środki finansowe pochodzące z ekokonwersji są w całości wydawane na wsparcie projektów w ramach 5 obszarów (sektorów) działalności EkoFunduszu: I - Ograniczenie transgranicznego transportu SO2 i NOX, II - Zmniejszenie zanieczyszczenia Morza Bałtyckiego, III - Zmniejszenie emisji gazów powodujących zmiany klimatu Ziemi, IV - Ochrona różnorodności biologicznej, V - Zagospodarowanie odpadów (od 1998). EkoFundusz udziela wsparcia ważnym projektom w drodze bezzwrotnych dotacji, które zwykle nie przekraczają 30% całkowitego kosztu projektu. Jedynie w przypadku projektów z zakresu ochrony przyrody dotacje mogą wynosić nawet do 80%. Do chwili obecnej EkoFundusz wsparł 358 projektów kwotą 540 844 500 zł, z tego 141 projektów dotyczących ochrony przyrody otrzymało 94 670 000 zł. Środki, którymi dysponuje EkoFundusz pochodzą z pomocy zagranicznej, dlatego najwyższym priorytetem dla Fundacji są projekty przynoszące efekty ekologiczne o randze międzynarodowej. W sektorze ochrony przyrody będą to głównie działania, do realizacji których nasz kraj zobowiązany jest konwencjami międzynarodowymi (należy do nich także ochrona nietoperzy). Dotowane przez EkoFundusz projekty z zakresu ochrony przyrody realizowane były w ramach następujących programów: 1. ochrona obszarów wodno-błotnych (20 projektów), 2. ochrona gatunków zagrożonych (45 projektów), 3. infrastruktura turystyczna w Parkach Narodowych (6 projektów), 4. ochrona lasów (14 projektów), 5. ochrona zasobów genowych (3 projekty), 6. ochrona wód na obszarze Biebrzańskiego Parku Narodowego (14 projektów) i innych Parków Narodowych oraz obszarów z listy Konwencji Ramsarskiej (11 projektów), 7. ochrona wód jezior (w tym program "Wielkie Jeziora Mazurskie") (9 projektów), 8. ochrona przyrody w Parkach Krajobrazowych (6 projektów), 9. zwiększanie retencji wody w lasach (13 projektów). Poza programami tematycznymi, w Fundacji realizowane są także programy dotyczące wybranego obszaru. Przykładem może być program dotyczący tzw. "Czarnego Trójkąta" (Zachodnie Sudety), w ramach którego EkoFundusz wsparł kilkanaście projektów dotyczących ochrony powietrza, a kiedy jego jakość uległa zdecydowanej poprawie, uruchomiony został program odtwarzania różnorodności biologicznej (dotychczas dotowanych 10 projektów). Przyjętą przez EkoFundusz metodą wyłaniania najważniejszych i najlepiej przygotowanych przedsięwzięć z zakresu ochrony przyrody w Polsce jest organizowanie cyklicznych konkursów na projekty. W sektorze ochrony przyrody corocznie ogłaszane są kolejne edycje czterech konkursów: - na ochronę obszarów wodno-błotnych, - na ochronę ginących gatunków, - na ochronę najcenniejszych wartości przyrodniczych w parkach krajobrazowych, - na zwiększanie retencji wody w lasach. Projekty zgłoszone w ramach konkursów oceniane są przez niezależną komisję ekspertów (w tym przedstawicieli organizacji pozarządowych). Obecnie drogą konkursową napływa do EkoFunduszu najwięcej projektów i można powiedzieć, że stopień przygotowania projektów zgłaszanych na konkursy jest coraz lepszy. Wśród dotowanych projektów wyróżnić można działania realizowane w ramach ogólnopolskich lub regionalnych programów. Programy takie mogą być realizowane dwojako: 1. Jeżeli przedmiot ochrony i możliwości organizacyjne pozwalają na tego typu działania, to dotowana przez EkoFundusz organizacja koordynuje działania grup lokalnych na terenie całego kraju i przekazuje środki finansowe z dotacji EkoFunduszu. Przykładem takich projektów jest np. ochrona bociana białego lub żółwia błotnego. 2. Jeżeli przewidziane działania ochronne są bardzo różnorodne, realizowane przez wiele podmiotów i nie ma możliwości ścisłego koordynowania ich realizacji, wtedy określa się cel programu, metody jego osiągnięcia, a także - o ile to możliwe - powołuje się radę programową formułującą listę zadań priorytetowych oraz czuwającą nad poprawnością merytoryczną zgłaszanych projektów i ich realizacją. W ramach takiego programu EkoFundusz dotuje kilka lub kilkanaście projektów zapisanych na liście zadań priorytetowych. Przykłady tego typu programów to: ochrona ryb dwuśrodowiskowych, ochrona kuraków leśnych. EkoFundusz dotuje projekty z zakresu czynnej ochrony przyrody. Nie mogą uzyskać dotacji projekty badawcze, edukacyjne (realizowane poza Parkami Narodowymi) oraz monitoring zanieczyszczeń. Jednakże działania edukacyjne i monitoringowe (w zakresie oceny efektów prowadzonych prac) są dopuszczalne, a w pewnych sytuacjach nawet wymagane, jako element dotowanego przez Fundację projektu. Zgłaszane do EkoFunduszu projekty są oceniane w następujący sposób: 1. ocena celu, 2. ocena metod, 3. ocena stopnia przygotowania projektu, 4. ocena wiarygodności wnioskodawcy. Chciałbym tu zaznaczyć, że w pierwszej kolejności sprawdzana jest kompletność wniosku. Wnioski niekompletne (np. bez kalkulacji kosztów) nie są rozpatrywane. ad. 1. Sprawdzana jest zgodność zaplanowanego efektu ekologicznego z priorytetami EkoFunduszu. Jeżeli nie ma tutaj dużej zgodności, wniosek nie jest dalej rozpatrywany. Dla przykładu, jeżeli ktoś zgłosi projekt badawczy, to na pewno nie będzie mógł uzyskać od nas środków na jego realizację. Oceniane są również dodatkowe efekty uzyskane dzięki realizacji projektu, np. przy ochronie nietoperzy może to być edukacja ekologiczna, ochrona starych, dziuplastych drzew, zmniejszenie ilości gryzących nas komarów. ad. 2. Sprawdzana jest poprawność merytoryczna przyjętych metod (działań), realność ich wykonania, skuteczność, adekwatność kosztów, efektywność, zgodność z prawem, "efekty uboczne", a także zapewnienie właściwej eksploatacji po zakończeniu działań. Dla przykładu, nie będziemy finansowali pokrycia miedzianą blachą ogromnego dachu dla ochrony kolonii 10 nietoperzy. Częstymi błędami są: planowanie nadmiernej ilości zadań, których wykonanie przerasta możliwości organizacyjne dotowanego, planowanie zakupu sprzętu w ilości niewspółmiernej do potrzeb. Bardzo ważne jest, aby na etapie przygotowania wniosku precyzyjnie zaplanować zakres i harmonogram wszystkich działań, gdyż inaczej nie jest możliwe dokładne skalkulowanie kosztów i mogłyby wyniknąć poważne problemy w czasie realizacji projektu. Poza tym, EkoFundusz nie zaakceptuje wniosku, w którym nie będą sprecyzowane działania, gdyż przyznając dotację musimy dokładnie wiedzieć na co ona zostanie wykorzystana. ad. 3. Czasami zgłaszany jest jedynie pomysł na projekt, nawet bardzo dobrze sformułowany, ale brakuje przygotowania do realizacji. Sprawdzamy zawsze, czy dotowany pamięta o wszystkich koniecznych uzgodnieniach i pozwoleniach (w przypadku gatunków chronionych, takich jak nietoperze, potrzebne jest pozwolenie z Ministerstwa OŚZNiL na wszelkie manipulowanie zwierzętami), czy ma zapewnione pozostałe fundusze na realizację, czy jest zgoda właścicieli lub użytkowników obiektów, w których będą prowadzone prace itp. ad. 4. Żadna poważna instytucja nie przyzna środków finansowych, jeżeli nie jest przekonana, że wnioskodawca będzie w stanie zrealizować zamierzone działania. EkoFundusz bada wiarygodność wnioskodawcy, jego kwalifikacje i doświadczenie, a także zdolność do wygenerowania zadeklarowanych środków własnych. Instytucje finansowe kontaktują się między sobą i wszelkie doświadczenia ze współpracy z różnymi partnerami są przekazywane innym. Dlatego, jeżeli ktoś stara się o duży grant, to jeśli nie jest znanym i wiarygodnym podmiotem, ma raczej małą szansę na uzyskanie go. Jeżeli projekt zostanie zaakceptowany, a dotacja przyznana, następnym etapem jest negocjacja warunków umowy dotacyjnej. Muszą w niej być zapisane szczegółowe terminy realizacji zadań oraz terminy i wysokości rat przekazywanej dotacji, dlatego tak ważne jest wcześniejsze precyzyjne zaplanowanie harmonogramu prac. Przekazywanie dotacji odbywa się w następujący sposób: w zapisanym w umowie dotacyjnej terminie dotowany przedstawia Fundacji faktury za zrealizowane zakupy materiałów i usług. Jeżeli zakupy i ich koszt są zgodne z umową, EkoFundusz przekazuje uzgodnioną ratę dotacji, przeznaczoną na zapłacenie za te faktury. W przypadku nieterminowego wykonania prac lub przesłania rozliczenia, naliczane są karne odsetki. Przedstawiłem Państwu informacje o procedurach, aby uświadomić tym, którzy planują ubieganie się o dotację, że bardzo dokładne zaplanowanie przedsięwzięcia oraz staranne przygotowanie wniosku są warunkami przyznania dotacji jak również sprawnego przebiegu realizacji projektu i rozliczenia kosztów dotowanych przez EkoFundusz. |