Spis treści
Index autorów
Strona główna
PTOP "Salamandra"
| XIII Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna "Badamy, aby skutecznie chronić" |
| Błażejewko, 5-7 listopada 1999 r. |
|
Modelowanie mikroklimatu jaskini przez warunki zewnętrzne i jego wpływ na populacje nietoperzy hibernujących w jaskini na przykładzie Jaskini Pod Sokolą Górą Monitoring cave microclimates by external climate conditions and its influence on the population of bats hibernating inside the cave Tomasz Postawa Centrum Informacji Chiropterologicznej, ISEZ PAN, ul. Sławkowska 17, 31-016 Kraków e-mail: postawa@isez.pan.krakow.pl Abstract. The Pod Sokolą Górą (PSG) cave has a peculiar morphology and microclimate. The author studied the relationship between the climate and microclimate of the PSG cave. The main corridor of the PSG cave has an interesting structure. Its corridor seems to have a concave (u-shaped) shape. For this reason in the winter, cold air enters the cave and deposits in the lowest part of the cave. When the period of cold weather is long, the level of cold air inside the cave rises and can close off the corridor off completely to bats because they do not prefer the cold temperature. The study was carried out from October through May during three years: 1993 - 1994, 1995 - 1996, and 1996 - 1997. One visit was made every two weeks and the temperatures were recorded. The results obtained from the cave were compared with the temperature outside the cave. The author used accurate temperature data from the weather station in Częstochowa. The author showed that the temperature inside the cave depends more on the longevity of the cold weather outside the cave instead of the actual low temperature. When the cold period is long, it will create a siphon of cold air, causing the bats not to enter the cave. In such situations, the population of bats hibernating inside the cave may be very low. The author compared winter populations inside the cave and found that during the winter of 1995 - 1996, the population of hibernating bats was two times lower than in the winter of 1993 - 1994. Between the winter of 1996 - 1997, the population of bats was six times lower than in 1995 - 1996. In different caves in the vicinity during the same winters, such drastic changes in hibernating populations were not observed. During the study the author confirmed 9 different species of bats hibernating in the PSG cave. They are as follows: Myotis nattereri, Myotis myotis, Myotis dasycneme, Myotis daubentonii, Myotis brandtii, Myotis mystacinus, Plecotus auritus, Plecotus austriacus, Barbastella barbastellus. Dzięki specyficznemu ukształtowaniu Jaskini Pod Sokolą Górą i warunkom termicznym ulegającym modelowaniu przez warunki zewnętrzne, można ocenić wpływ temperatury na strukturę i liczebność populacji zimujących w niej nietoperzy. Obserwacje prowadzono od października do maja przez trzy sezony: 1993/94, 1995/96 i 1996/97. Kontrole odbywały się średnio co dwa tygodnie, notowano liczebność nietoperzy i ich rozmieszczenie w jaskini. W jaskini wyznaczono 78 punktów pomiaru temperatury. Do porównania temperatury na zewnątrz jaskini (od września do maja) dla kolejnych sezonów hibernacyjnych wykorzystano dane ze stacji meteorologicznej w Częstochowie. Stwierdzono istotne statystycznie różnice temperatur na powierzchni między poszczególnymi sezonami: t1993/94 > t1995/96 (p>0,999), t1993/94 > t1996/97 (p>0,999), t1996/97 > t1995/96 (p>0,949) (test t-Studenta różnic między średnimi). Wykazano, że zmiany temperatury w jaskini zależą w większym stopniu od długosci okresu chłodnego, natomiast w mniejszym od temperatur minimalnych. Przy dostatecznie długim okresie chłodów powstaje w jaskini "syfon" zimnego powietrza sięgający od otworu wejściowego do końcowych partii (sezon 1996/97). Różnice pomiędzy poszczególnymi sezonami dotyczą zarówno liczebności jak i struktury populacji: miedzy zimą 1993/94 a zimą 1995/96 nastąpił około 2-krotny spadek liczebności, między sezonem 1995/96 i 1996/97 różnica była 6-krotna. O liczebności zimowych kolonii decydują warunki panujące w jaskini, które modelowane są przez warunki termiczne na zewnątrz. W innych w jaskiniach rezerwatu "Sokole Góry" nie zanotowano w tym okresie tak drastycznych zmian liczebności. W trakcie obserwacji stwierdzono występowanie 9 gatunków nietoperzy: nocka Natterera (Myotis nattereri), nocka dużego (Myotis myotis), nocka rudego (Myotis daubentonii), nocka wąsatka (Myotis mystacinus), nocka Brandta (Myotis brandtii), nocka łydkowłosego (Myotis dasycneme), gacka brunatnego (Plecotus auritus), gacka szarego (Plecotus austriacus) i mopka (Barbastella barbastellus). |