Spis treści
Index autorów
Strona główna
PTOP "Salamandra"
| XIII Ogólnopolska Konferencja Chiropterologiczna "Badamy, aby skutecznie chronić" |
| Błażejewko, 5-7 listopada 1999 r. |
|
Strategia i praktyka ochrony nietoperzy w Polsce Strategy and practice in the protection of bats in Poland Bronisław W. Wołoszyn Centrum Informacji Chiropterologicznej, ISEZ PAN, ul. Sławkowska 17, 31-016 Kraków e-mail: woloszbr@isez.pan.krakow.pl Abstract. Main threats fir bats and strategy of their protection in Poland is presented. Nietoperze owadożerne są drapieżnikami I lub II stopnia i zajmują najwyższy poziom troficzny w swoim łańcuchu pokarmowym. Powoduje to, że są bardziej wrażliwe na zanieczyszczenie środowiska niż organizmy zajmujące niższą pozycją w łańcuchu troficznym. Aktualny stan populacji nietoperzy jest wypadkową działania wielu czynników, zarówno pozytywnych jak i negatywnych, nie wszystkie z nich są w dostatecznym stopniu rozpoznane przez naukę. Najważniejszymi zagrożeniami cywilizacyjnymi dla nietoperzy mogącymi znacznie ograniczyć ich populacje, są następujące: utrata siedlisk, utrata lub redukcja zasobów pokarmowych, zanieczyszczenie środowiska, celowe niszczenie, niepokojenie zwierząt. Strategia ochrony nietoperzy powinna być kompleksowana i opierać się na trzech aspektach: 1. Ochrona prawna W Polsce, podobnie jak w większości krajów europejskich, nietoperze objęte są całkowitą ochroną gatunkową. W 1996 roku Polska przystąpiła do dwóch porozumień międzynarodowych, które mają na celu między innymi ochronę nietoperzy. Są to Konwencja Bońska oraz Porozumienie Bońskie. Ochrona prawna, stanowiąc niezbędny element procesu ochrony jakiekolwiek grupy zwierząt stwarza jedynie ramy wyznaczając obszar naszego działania. 2. Ochrona nietoperzy w praktyce winna skupić się na kilku kierunkach działania: 2.1. Ochrona i restytucja schronień zimowych W naszej strefie klimatycznej jaskinie stanowią dla nietoperzy główne miejsce snu zimowego. Jednakże do hibernacji wykorzystywane są także konstrukcje wznoszone przez człowieka, a więc również budynki, piwnice, opuszczone sztolnie, lochy itp.; jeśli tylko posiadają odpowiedni mikroklimat. Ochrona nietoperzy powinna być skierowana w pierwszym rzędzie na ochronę schronień zimowych. W tym celu należy wyselekcjonować pewną ilość jaskiń i schronień "jaskiniopodobnych", które stanowią miejsce przebywania większych kolonii zimowych i miejsca te skutecznie zabezpieczyć. 2.2. Ochrona i restytucja schronień letnich Jako kwatery letnie wykorzystywane są często poddasza budynków, dziuple drzew itp. Szczególną ochroną objęte powinny być kolonie rozrodcze, zarówno w budynkach jak i w lasach (w dziuplach, w skrzynkach dla ptaków etc.). Kolonie takie powinny być zabezpieczone przed ingerencją człowieka. 2.3. Ochrona i restytucja żerowisk Wielkość populacji nietoperzy zależy w znacznym stopniu od ilości i jakości dostępnych dla zwierząt schronień oraz dogodnych terenów żerowania. Obydwa te czynniki, mające tak zasadnicze znaczenie dla nietoperzy podlegają znacznym zmianom w wyniku działalności ludzkiej. Ilość naturalnych schronień, szczególnie dla nietoperzy leśnych ustawicznie maleje. Lasy eksploatowane dla celów gospodarczych oferują niewiele naturalnych schronień dla nietoperzy. Strategia ochrony nietoperzy w tego typu ekosystemach powinna być nakierowana na stwarzanie schronień dla nietoperzy oraz do przebudowy pewnych fragmentów obszarów leśnych na bardziej przyjazne dla nietoperzy. 3. Edukacja ekologiczna W kulturze europejskiej nietoperze nie cieszą się niestety zbyt dobrą sławą, toteż ważnym problemem w działaniu na rzecz ochrony nietoperzy jest czynienie wysiłków w celu zmiany mentalności ludzi. Należy uświadomić ludziom rolę jaką nietoperze spełniają w ekosystemie i korzyści, które pośrednio i bezpośrednio przynoszą człowiekowi. |