Strona główna  Aktualności  Magazyn Przyrodniczy  Rośliny i grzyby  Zwierzeta  Obszary  Prawo  Edukacja

Konkurs "ZIELONE PIÓRO" KONKURS  •   III EDYCJA  •   REGULAMIN

Delfiny i ludzie Niektórzy sądzą, że delfiny myślą a nawet czują podobnie jak ludzie. Czy rzeczywiście? Trudno jest jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Istnieją jednak pewne przesłanki wskazujące na zadziwiająco wysoki poziom rozwoju tych ssaków... Delfiny to bardzo radosne i pełne życia istoty. Niemal bez przerwy skłonne są do zabawy. Posiadają ogromne zasoby energii. Chętnie podejmują kontakt ze wszystkim, co wejdzie im w drogę. Bawią się nie tylko znalezionymi w wodzie przedmiotami, ale i z niemal każdym napotkanym stworzeniem. Na przykład z ptakiem czy z morskim żółwiem. Delfiny potrafią uczynić zabawę również ze zdobywania pokarmu. Na przykład zanim zjedzą upolowaną przez siebie rybę podrzucają ją w górę, i dopiero gdy spada, łapią ją i połykają. Delfiny potrzebują fizycznego kontaktu. Dotyk jest dla nich bardzo ważny. Zwierzęta te utrzymują kontakt z innymi osobnikami swojego gatunku nawet gdy płyną z dużą prędkością. Daje im to poczucie przynależności i akceptacji. W niewoli, zwłaszcza, gdy znajdują się w odosobnieniu, lgną do ludzi. Jeżeli przez dłuższy czas nie są dotykane i głaskane, ocierają się o drabinki. Delfiny nie żyją w stałych związkach. W ciągu życia kojarzą się z wieloma osobnikami. Jednak na zdobycie każdego kolejnego partnera poświęcają wiele czasu i energii. Samiec nawet przez kilka tygodni stara się o względy wybranej przez siebie samicy. Ta z kolei popisuje się przed nim najprzeróżniejszymi akrobacjami. Gra wstępna jest wydłużona. Delfiny ocierają się o siebie i pieszczą płetwami. Przekazują swoje uczucia za pomocą subtelnych gestów. Gdy już się skojarzą tulą się do siebie z czułością. Matka otacza potomstwo troskliwą opieką. Po porodzie wypycha noworodka na powierzchnię wody, by zaczerpnął tchu. Samica i jej młode pływają zawsze w środku stada, co gwarantuje im większe bezpieczeństwo. Jeżeli matka delfiniątka wyrusza na łowy, inne samice chętnie zastępują ją w opiece nad potomstwem. Gdy delfiniątko urodzi się martwe jego matka wpada w stan depresji. Przez długi czas nie może się otrząsnąć po stracie dziecka. Delfiny zgodnie współżyją ze sobą w wielkich stadach i zdolne są do efektywnego współdziałania z innymi osobnikami swojego gatunku. Życie we wspólnocie ułatwia delfinom zdobywanie pokarmu i ochronę przed drapieżnikami. Członkowie stada potrafią się wzajemnie porozumiewać. Komunikują się za pomocą różnych dźwięków - gwizdów, pisków czy klekotów. Gdy delfiny "mówią" na wodzie pojawiają się bąbelki. Delfiny dzielą się pomiędzy sobą zadaniami i wzajemnie kontrolują swoje poczynania - na przykład przy połowie ryb stale utrzymują ze sobą kontakt głosowy. I tak na przykład, gdy kilka delfinów nagania ryby do pułapki, zadaniem pozostałych jest precyzyjne otoczenie tych ryb, by nie mogły się już wymknąć. Następnie część delfinów dyżuruje przy zdobyczy, by nie uciekła. Pozostałe ucztują. Kiedy nasycą już swój głód zamieniają się miejscami z osobnikami, które do tej pory stały na straży. Procedura ta trwa tak długo, aż wszystkie delfiny się najedzą. Znane są też przypadki, kiedy delfiny pomagały rybakom, naganiając do ich sieci ryby. W zamian za to otrzymywały od ludzi cześć ich połowu. Stada liczą często do tysiąca osobników. Gdy brakuje ryb, rozpadają się na kilka mniejszych grup. Im dalej w morze tym stada są większe, przybrzeżne grupy liczą do kilkudziesięciu osobników. W dużych stadach można zaobserwować podział na mniejsze podgrupy. Zwierzęta te cechuje poczucie lojalności i odpowiedzialności za pozostałych członków grupy. Istnieją pomiędzy nimi silne więzi. Silniejsze osobniki troszczą się o słabszych członków wspólnoty. Bardzo młode albo z kolei stare i niesprawne delfiny otaczane są opieką przez sprawniejsze osobniki. Na przykład - jeżeli słabną - podciągane są przez nie do powierzchni wody, by mogły zaczerpnąć powietrza. Zdarza się też, że zranionego czy chorego delfina silniejsze holują na swoich grzbietach. Z zasady też słabsze osobniki płyną w środku stada, sprawniejsze na zewnątrz. Niekiedy delfiny udzielają pomocy innym członkom swojej grupy nawet wtedy, gdy ryzykują przy tym własnym życiem. Ich prospołeczne nastawienie przejawia się również w tym, że jeżeli jakiś członek stada zdobywa nową umiejętność, to natychmiast uczy on jej pozostałych. Niekiedy można spotkać samotnego delfina. Nie wiadomo, dlaczego niektóre osobniki tego tak bardzo uspołecznionego gatunku żyją samotnie. Być może zostały za jakieś przewinienie wygnane ze stada albo same zdecydowały się na samotne życie. Z pewnością jednak nie łatwo jest im żyć w pojedynkę. Życie w stadzie pozwala na znacznie skuteczniejszą ochronę przed drapieżnikami i łatwiejsze zdobywanie pokarmu. U samotnych osobników niezaspokojona jest również tak ważna dla delfinów potrzeba, jaką jest dotyk. I chyba właśnie dlatego osobniki te garną się do ludzi. Często przebywają blisko plaż a nawet pozwalają kąpiącym się ludziom, by je głaskali. Delfiny odnoszą się do ludzi bardzo przyjaźnie. Chętnie z nimi współpracują. Wielokrotnie pomagały ludziom w kryzysowych dla nich sytuacjach. Znane są liczne przypadki, kiedy ratowały one ludzkie życie, na przykład wypychając tonącego na powierzchnię wody, by zaczerpnął tchu, czy ostrzegając marynarzy przed grożącym im niebezpieczeństwem albo odganiając rekiny od kąpiących się osób. Jeżeli delfin upoluje rybę, a w jego towarzystwie znajduje się zaprzyjaźniony z nim człowiek, to często pierwszy kęs proponuje on człowiekowi. Niektórzy badacze uważają, że delfiny posiadają telepatyczne zdolności wczuwania się w stany emocjonalne człowieka. Istnieje wiele opisów doświadczeń ludzi, którzy pracowali bądź pływali z delfinami. Większość z nich podkreśla odniesione przez siebie wrażenie, że delfiny dokładnie znały ich myśli i uczucia, a co więcej, iż reagowały one adekwatnie do ich psychofizycznej kondycji. Lisa Tenzin-Dolma (autorka książki "Uśmiech delfina") uważa, iż delfiny oddziałują na człowieka terapeutycznie. Oddziaływanie to porównuje do lustra - ludzie nawiązujący kontakt z delfinami z całą ostrością zaczynają widzieć... siebie samych. Uświadamiają sobie istnienie we własnej osobowości barier, niepozwalających na satysfakcjonujące związki z innymi ludźmi i na pełny kontakt z samym sobą. Pływanie z delfinami pomaga te bariery znieść. Psycholog - Betsy Smith wprowadziła kontakt z delfinami do terapii dzieci autystycznych. Dzieci te, nieposiadające praktycznie żadnego kontaktu z otoczeniem, stały się po spotkaniach z delfinami aktywniejsze - żywiej zaczęły reagować na otaczający je świat. Zdarza się, iż delfiny są pierwszymi osobnikami, z którymi autystyczne dziecko nawiązuje kontakt wzrokowy. Istnieją również dowody na to, iż delfiny mają dobroczynny wpływ na ludzi znajdujących się w stanach depresji i w stanach silnego stresu. Zwierzęta te pozwalają człowiekowi na dotarcie do źródeł tych stanów i na odreagowanie ich. Skąd biorą się takie zadziwiające umiejętności u delfinów? Być może - chociaż częściowo - zawdzięczają je one zdolności echolokacji. Zjawisko to polega na tym, iż delfiny wysyłają dźwięki niesłyszalne dla ludzkiego ucha. Echo wraca do nich w formie trójwymiarowego obrazu. W ten sposób, za pomocą echosondy zwierzęta te "badają" otoczenie, również i człowieka. Być może ta właśnie umiejętność echolokacji pozwala im na znalezienie obszarów zakłóceń w organizmie ludzkim i na terapeutyczne oddziaływanie na te obszary. Człowiek nie zawsze postępuje jak sprzymierzeniec delfina. Nie postępuje tak na pewno, gdy go więzi. Niewola wywołuje u delfinów ogromny stres. Żadne akwarium, żaden basen nie zastąpi im naturalnego środowiska. Często do niewoli porywane są 2-4 letnie delfiniątka. Powoduje to rozpacz członków ich rodzin. Prawie połowa z porwanych dzieci nie przeżywa pierwszego roku uwięzienia. Delfiny zabrane z oceanu mają nagle bardzo ograniczoną przestrzeń życiową. W ogrodzonym miejscu nie mogą pływać ani tak szybko ani tak daleko ani wreszcie tak głęboko jak by chciały. Rzadko też polują na ryby - co w oceanie czy morzu stanowi ich naturalne zachowanie. Pokarm dostarcza im człowiek. Delfiny w delfinariach pozbawione są często odgłosów morza, a czasami i morskiej wody, czy nawet naturalnego światła. Siłą rzeczy znacznie ograniczone są ich kontakty społeczne z innymi osobnikami swojego gatunku. Zdarza się również, iż delfiny trzymane są w zupełnym odosobnieniu przez "prywatnych właścicieli". Osobniki takie bardzo szybko tracą ochotę do zabawy. Stają się osowiałe. Ożywiają się tylko wtedy, gdy dostają pokarm. Jeżeli delfiny trzymane są w wybetonowanych basenach znacznie słabnie ich poczucie orientacji. Wydawane przez nie dźwięki i sygnały odbijają się od ścian basenu, dezorientując je. Stres w niewoli jest niekiedy tak silny, iż dla wielu z tych kochających swobodę zwierząt staje się on nie do przeżycia! Człowiek jest w stanie nauczyć delfiny wielu rzeczy. Od naśladowania prostych ruchów i dźwięków, poprzez wykonywanie określonych akrobacji po lokalizację łodzi podwodnych czy odnajdywanie znajdujących się na dnie morza min. A czy delfiny są w stanie nauczyć czegoś człowieka? Wydaje mi się, że tak...       Agnieszka Kornacka       agaczyk7@o2.pl Uwagi i komentarze prosimy kierować do redakcji. Powrót

KONKURS  •   III EDYCJA  •   REGULAMIN

© Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra"

Strona główna  Aktualności  Magazyn Przyrodniczy  Rośliny i grzyby  Zwierzeta  Obszary  Prawo  Edukacja