1 czerwca 2001   

kliknij, aby powiększyć Ibis czczony na stawach w Kiszkowie (1. VI. 2001 r.).

      Utworzona przez "Salamandrę" ostoja przyrody w Kiszkowie obfituje w rozliczne ptactwo. Niemal każdy kolejny dzień przynosi obserwacje przedstawicieli kolejnego gatunku - zakładających gniazdo lub jedynie posilających się tam podczas przelotów. Spośród szczególnie rzadkich w Polsce Ptaków można wymienić gościa z dalekiej północy - berniklę białolicą (Branta leucopsis) (więcej o tym gatunku dowiesz się z artykułu o gęsiach), czy rybitwy białowąse (Chlidonias hybridus). Od jakiegoś czasu na stawach obecne są też brodźce pławne (Tringa stagnatilis). Wygląda na to, że szykują się do lęgu, co na terenie Wielkopolski byłoby dopiero drugim znanym przypadkiem w historii. Jednakże 30 maja otrzymaliśmy informację, która przeszła nasze najśmielsze oczekiwania - na stawach w Kiszkowie żeruje... ibis czczony (Threskiornis aethiopicus)!

      Ibis czczony jest ptakiem dość pospolitym, ale w Afryce, na południe od 17^o szerokości geograficznej północnej. Lokalnie występuje także na Bliskim Wschodzie, w Iraku i Iranie. Jakiś czas temu powstała niewielka, odosobniona, wolnożyjąca populacja tego gatunku także we Francji. Czasami pojedyncze osobniki z tej populacji zalatują do innych krajów Europy Zachodniej. Do tej pory w Polsce tylko raz zauważono ptaka z tego gatunku. Było to w październiku 1993 r. na stawach w Przygodzicach.

Mimo nieco podciętych w ogrodzie zoologicznym lotek, ibis zachwał pełną zdolność lotu.

      Ibisy czczone spotyka się zarówno pojedynczo, jak i w wielkich stadach. Zazwyczaj żerują na terenach podmokłych, lub przy brzegach wód słodkich i słonych. Ze względu na bardzo charakterystyczne ubarwienie i kształt, praktycznie nie da się ich pomylić z jakimikolwiek innymi ptakami. Są nieco mniejsze od bocianów. Od zasadniczo białego upierzenia, u osobników dorosłych odcina się czarna, naga głowa i szyja, duży, czarny dziób, czarne nogi oraz opadająca na ogon kępą długich, czarnych piór na grzbiecie.

      Kontrastowe, biało-czarne ubarwienie sprawiło, że w starożytności uważano ibisa czczonego za symbol sprzeczności - nocy i dnia, lub kobiety i mężczyzny. Nazwa gatunkowa tego ptaka wzięła się z stąd, że już w starożytnym Egipcie czczono go jako zwiastuna pory przyboru Nilu (te żerujące na rozlewiskach ptaki przelatywały, gdy poziom Nilu zaczynał się podnosić). Oddawano mu wówczas niemal boską cześć, a w przypadku znalezienia martwego osobnika, często go balasmowano. Do dziś odnajdywane są egipskie mumie ibisów, które swoją liczebnością ustępują jedynie mumiom kotów. Ze względu na charakterystycznie wygięty kształt dzioba, w starożytności traktowano ibisy także jako symbol księżyca, związanego z bóstwami lunarnymi - Izydą i Hermesem.

      Pojawienie się ibisa czczonego w Polsce jest dużą ornitologiczna sensacją. Ponieważ osobnik ten nie miał na nogach żadnych obrączek, można było przypuszczać, że pochodzi on z którejś z dzikich populacji (np. z Francji). Informację o tej obserwacji podano m.in. w ogólnopolskich telewizyjnych Wiadomościach. Niestety, po przeprowadzeniu małego dochodzenia okazało się, że jest to najprawdopodobniej jeden z trzech ibisów, które parę tygodni temu uciekły z poznańskiego ogrodu zoologicznego. Ponieważ jednak we współczesnej sztuce traktuje się ibisy m.in. jako symbol wytrwałości w dążeniu do celu, chcemy więc wierzyć, że jego pojawienie się w Kiszkowie jest dobrą wróżbą, zapowiadającą powodzenie naszych starań mających na celu tworzenie tamtejszej społecznej ostoi przyrody. Ponieważ na kiszkowskich rozlewiskach ptak ten znajduje doskonałe warunki do żerowania, bardzo możliwe, że zabawi tam dłużej.

      Andrzej Kepel

---

Więcej o ostoi przyrody w Kiszkowie przeczytasz w:

• Powstaje nowa ostoja przyrody (20.04.2001)
• Ostoje przyrody na stawach rybnych - Magazyn Przyrodniczy 2/2000