17 sierpnia 2001   

Egzotyczny gość wśród łabędzi niemych oraz setek kaczek, perkozów i łysek, szykujących się do nocowania na kiszkowskich stawach. Fot. Andrzej Kepel

      14 sierpnia w utworzonej w tym roku przez Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra" społecznej ostoi przyrody "Stawy Kiszkowskie" (gmina Kiszkowo, ok. 30 km na NE od Poznania) dokonano wyjątkowo rzadkiego odkrycia. W grupie kilku normalnych, białych łabędzi zauważono pojedynczego łabędzia zupełnie czarnego!

      To nie jest dziennikarska kaczka! W Polsce normalnie występują 3 gatunki łabędzi. Zdecydowanie najczęstszy jest łabędź niemy (Cygnus olor). Podczas przelotów spotkać można także łabędzie czarnodziobe (Cygnus columbianus) oraz łabędzie krzykliwe (Cygnus cygnus) - kilka par tego ostatniego gatunku gnieździ się także w Polsce.

Łabędź czarny przyleciał do Kiszkowa z grupą łabędzi niemych. Fot. Andrzej Kepel

Wszystkie one są śnieżnobiałe. Jednakże wśród żyjących na świecie łabędzi jest jeden gatunek odznaczający się niemal zupełnie czarnym upierzeniem (białe są jedynie końcówki lotek w skrzydłach). Łabędź czarny (Cygnus atratus) występuje normalnie w Australii, Nowej Zelandii i na Tasmanii, lecz ostatnio w Europie tworzy się powoli jego dziko żyjąca populacja, powstająca z osobników, które uciekły z niewoli. Najczęściej można je spotkać w Holandii, gdzie co roku pierzy się* na jeziorze IJsselmeer. Jest to prawdopodobnie dopiero piąte notowanie przedstawiciela tego gatunku w naszym kraju!

Nietypowego łabędzia pokazała Telewizja Poznań. Nowy pracownik "Salamandry" - Przemysław Wylegała - opowiedział o występowaniu tego gatunku w Polsce i Europie. Fot. Bartosz Krąkowski

      Nie jest to pierwsza sensacja ornitologiczna, jakiej dostarczyła społeczna ostoja przyrody w Kiszkowie. Kilka tygodni temu pojawił się tu ibis czczony (Threskiornis aethiopicus) - ptak występujący licznie w okolicach Egiptu (patrz: Ibis czczony żeruje w Kiszkowie). Wiosną na stawy zaleciała z dalekiej północy bernikla białolica (Branta leucopsis) - rzadko notowany w Polsce gatunek gęsi). Obserwowano tu też pelikana różowego (Pelecanus onocrotalus) oraz występującą w Azji czajkę towarzyską (Chettusia gregaria). Także ptaki które normalnie występują w Polsce, są w ostoi reprezentowane wyjątkowo licznie. Do tej pory zaobserwowano tu ok. 120 gatunków, z czego gniazduje ponad 50. Wiele z nich to ptaki skrajnie rzadkie.

Łabędź czarny wyróżnia się nie tylko barwą piór, ale i jaskrawoczerwonym dziobem z białym paskiem przy jego końcu. Fot. Andrzej Kepel

Np. w tym roku po raz drugi w Wielkopolsce gniazdowały tu brodźce pławne (Tringa stagnatilis), a rybitwy białowąse (Chlidonias hybridus) - gatunek z Polskiej Czerwonej Księgi Zwierząt - założyły tu jedną z największych kolonii w Polsce.

      Fakt, że w ciągu ostatnich miesięcy mieliśmy możliwość zaobserwować na stawach kiszkowskich tyle rzadkich gatunków ptaków wodno-błotnych potwierdza, że panują tu idealne warunki dla tej grupy zwierząt. Obecnie teren społecznej ostoi przyrody w Kiszkowie jest jednym z najcenniejszych pod względem przyrodniczych miejsc w Wielkopolsce.

      Andrzej Kepel
      andrzej@salamandra.org.pl
      Przemysław Wylegała
      wyklut@poczta.onet.pl