 |
 |
 |
|
 |
  |
Aktualności Magazyn |
|
 |
|||
|
Nowe zasady ochrony gatunkowej zwierząt
20 listopada 2001
Zgodnie z obawami i podobnie jak w przypadku roślin i grzybów, w rozporządzeniu tym przyjęto zasadę, że wszelkie zakazy związane z chronionymi gatunkami (za wyjątkiem ochrony strefowej) nie dotyczą "wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki człowieka, a w szczególności rolnej, leśnej lub rybackiej". Podważa to całkowicie sens ochrony gatunkowej, gdyż oznacza absolutny prymat doraźnych interesów gospodarczych nad potrzebami zachowania różnorodności biologicznej. Jest to też sprzeczne z prawem Unii Europejskiej, do którego rozporządzenie to miało dostosowywać nasze przepisy. Zgodnie bowiem z "Dyrektywą siedliskową" UE, wyłączenia od zakazów dotyczących pewnych gatunków mogą dotyczyć tylko kilku konkretnych, wyliczonych w Dyrektywie przypadków, a ich stosowanie powinno być ściśle monitorowne. W stosunku do projektu, który mieliśmy okazję opiniować kilka miesięcy temu, tekst rozporządzenia nie uległ istotnej korekcie merytorycznej (choć uwzględniono część naszych korekt redakcyjnych). Nieco lepiej przedstawia się sprawa z załącznikami do rozporządzenia, w których wprowadzono pewne zmiany. Ochrona ścisła Naszym podstawowym zastrzeżeniem do listy zwierząt proponowanych do objęcia ochroną ścisłą były jej liczne braki. Ponieważ w większości przypadków starano się w załączniku do rozporządzenia podawać pełne spisy gatunków, w spisie zabrakło np. gatunków nieregularnie zalatujących czy od niedawna wyróżnianych. W ostatecznie przyjętej wersji błąd ten częściowo naprawiono, obejmując w niektórych przypadkach ochroną całe rzędy lub rodziny (my proponowaliśmy to rozwiązanie dla jeszcze wyższych jednostek systematycznych). Niestety, wyjście to zastosowano w sposób bardzo niejednolity, Np. w przypadku nietoperzy. gatunki z rodziny podkowcowatych wymieniono "z imienia", a mroczkowate objęto ochroną "w całości". Takich niekonsekwencji jest na tej liście wiele. Zgodnie z naszymi (i innych organizacji) postulatami, znacznie rozszerzono listę chronionych ślimaków i małży. Uwzględniono także dodatkowe gatunki pająków i owadów (choć tylko nieliczne z nich pokrywają się z naszymi postulatami). Tylko 2 gatunki ryb (sapa i śliz) uwzględnione w projekcie jako chronione ściśle, nie zlazły się w ostatecznym tekście rozporządzenia. Ochrona częściowa Lista zwierząt podlegających ochronie częściowej uległa znaczącemu skróceniu w stosunku do projektu. Ostatecznie liczy ona zaledwie 11 gatunków. Jedynie w przypadku żab zielonych (koniec z łapaniem żab i sprzedawaniem ich do Francji!) oraz gawrona i kruka, redukcja ta oznacza ich zakwalifikowanie do chronionych ściśle. Zrezygnowano zupełnie z ochrony mrówek, rodzimych raków oraz kilku gatunków ryb. Nowością jest objęcie ochroną częściową wydry na stawach uznanych za obręby hodowlane oraz mew: srebrzystej i białogłowej (do tej pory chronionych ściśle). Ochrona strefowa Zmiany na liście gatunków objętych tą formą ochrony (w stosunku do projektu) są częściowo zgodne z naszymi postulatami. Na listę powrócił wąż Eskulapa. Wykreślono raroga i orła cesarskiego (ten ostatni gatunek nie gnieździ się w Polsce), puszczyka uralskiego (w niektórych regionach kraju jest najpospolitszą sową), a także żołnę (obejmowanie jej ochroną strefową jest niecelowe). Pozostawiono na liście kraskę (która gnieździ się np. w drzewach przydrożnych), lecz zmniejszono dla niej do 10 m maksymalny promień strefy ochrony ścisłej. W rozporządzeniu ponownie podano maksymalne rozmiary stref ochronnych dla poszczególnych gatunków. Dla niektórych z nich strefy ochrony ścisłej będą musiały być obecnie znacznie mniejsze niż do tej pory (o promieniu do 100, zamiast do 200 m). O ile w przypadku kań czy orlika krzykliwego można to ewentualnie zaakceptować, to ograniczenie ich w przypadku takich wrażliwych i wciąż rzadkich gatunków jak bocian czarny, budzi poważne wątpliwości i obawy. Oczywiście lepiej aby chwilowo obowiązywała taka ochrona gatunkowa, niż żadna. Jednak obecnie należy dołożyć wszelkich starań, aby przepisy te znacząco zmodyfikować. W związku ze zmianami w Ministerstwie Środowiska, pojawiła się nadzieja, że jest to możliwe w stosunkowo krótkim czasie. Uważamy że szkoda czasu na rozważanie, czy szanse te są rzeczywiste, czy iluzoryczne. Po prostu trzeba spróbować i dać naszej przyrodzie szansę. Dlatego PTOP "Salamandra" apeluje o zapoznanie się z obowiązującymi obecnie rozporządzeniami i przesyłanie uwagi i konstruktywnych propozycji zmian. Opinie te będziemy wykorzystywać w pertraktacjach z Ministerstwem Środowiska. Aby nieco uporządkować zbieranie propozycji korekt, apelujemy, aby przesyłając je pod naszym adresem, od razu zaznaczać, czy dotyczą całkowitej zmiany systemu ochrony gatunkowej w naszym kraju (która wymaga zmian ustawowych), czy też obejmują doraźną korektę istniejących przepisów (w oparciu o obowiązująca ustawę). W tym drugim przypadku będziemy wdzięczni przede wszystkim za bardzo konkretne propozycje zmian (wraz z ich uzasadnieniem). Apelujemy o pomoc do wszystkich, którzy znają się na zagadnieniach związanych z ochroną gatunkową poszczególnych grup organizmów. Jeśli ktoś, mimo posiadanej wiedzy, nie włączy się w te działania, później nie będziecie miał moralnego prawa narzekać na niedoskonałości naszego prawa! Andrzej Kepel andrzej@salamandra.org.pl |
