Andrzej Dunajski, Jacek Potocki, Mieczysław Sobik, Bronisław Wojtuń, Ludwik Żołnierz
Pani prof. dr hab. Ewa Symonides
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Środowiska,
Główny Konserwator Przyrody
Szanowna Pani Minister!
Jako przyrodnicy od lat związani z Karkonoszami i żywo zainteresowani ochroną unikatowych walorów przyrodniczych tych gór, szanujący zarazem prawo miejscowej społeczności do godnego życia i zarobkowania, czujemy się w obowiązku wyrazić zaniepokojenie rozwojem sytuacji na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego w rejonie Szklarskiej Poręby. Ten posiadający wysokie walory krajobrazowe i przyrodnicze obszar, położony w sąsiedztwie najcenniejszych obiektów KPN i Rezerwatu Biosfery "Karkonosze" (Śnieżne Kotły, Labská Louka), od dziesięciu lat jest przedmiotem sporu pomiędzy środowiskami zainteresowanymi rozwojem infrastruktury narciarskiej a przyrodnikami.
W dniu 31 stycznia br. Rada Miasta Szklarska Poręba Uchwałą nr XXXVII/480/02 zadecydowała o przystąpieniu do sporządzania zmiany w Miejscowym Planie Ogólnym Zagospodarowania Przestrzennego. Zmiana ta miałaby polegać na umieszczeniu w planie kolei linowej z 4-osobowymi krzesełkami ze Szklarskiej Poręby Górnej do Świątecznego Kamienia (tekst uchwały - zał. nr 1). Inwestycja taka, sytuowana głównie na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego, naruszałaby Ustawę o ochronie przyrody, w szczególności jej art. 36. Mimo to, jak wynika z dziennikarskich relacji, burmistrz Szklarskiej Poręby liczy na przychylność Ministerstwa w tej sprawie, powołuje się przy tym na precedens sprzed lat, kiedy to Minister Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa raz już zaakceptował na wniosek miasta plany budowy wyciągów i nartostrad na terenie KPN (wiadomość z lokalnego serwisu internetowego - zał. nr 2).
Pomysł wybudowania kolejki ze Szklarskiej Poręby Górnej do Świątecznego Kamienia nie jest całkiem nowy - lokalne media informowały o nim mniej więcej od dwóch lat. Tym niemniej budowy tej nie przewidują jak dotąd żadne oficjalne dokumenty (w tym także Plan ochrony KPN). A ponieważ inwestycja ta nie służyłaby celom parku, w świetle przepisów Ustawy o ochronie przyrody jej realizacja nie wydaje się być możliwa.
Opierając się na przepisach prawa, na tym stwierdzeniu właściwie można by poprzestać. Jednak mając na uwadze całość spraw związanych z ruchem narciarskim w rejonie Szrenicy, analizując wpływ na przyrodę oraz funkcjonalność urządzeń już istniejących, jak również inwestycji jeszcze nie wykonanych lecz zaakceptowanych przez Ministerstwo, utwierdziliśmy się w przekonaniu, że dotychczasowe plany (zob. mapa - zał. nr 3) są wadliwe - przewidziana w nich realizacja przedsięwzięć wysoce destrukcyjnych dla krajobrazu, naturalnych form terenu i przyrody ożywionej nie gwarantowałaby wcale zwiększenia przepustowości systemu wyciągów i tras narciarskich. Dlatego wystąpiliśmy w ubiegłym roku z propozycją generalnej zmiany koncepcji rozwoju bazy narciarskiej w tym rejonie. Zaproponowaliśmy kompromis, który miałby polegać na dopuszczeniu budowy kolejki ze Szklarskiej Poręby Górnej do Świątecznego Kamienia, ale tylko i wyłącznie pod warunkiem, że inwestor zrezygnuje z budowy zatwierdzonych ministerialną decyzją z 1992 roku a niezrealizowanych dotąd inwestycji między Szrenicą a Łabskim Szczytem. Propozycję tę wraz z szerokim uzasadnieniem zawarliśmy w Memoriale (...)w sprawie zagospodarowania narciarskiego zachodnich Karkonoszy (załącznik nr 4). Memoriał nasz spotkał się z szerokim oddźwiękiem w lokalnym środowisku. W dniu 9 kwietnia 2001 r. z inicjatywy Starosty powiatu jeleniogórskiego i Dyrektora KPN odbyło się spotkanie wszystkich zainteresowanych stron, na którym powołano Zespół ds. zmiany zagospodarowania narciarskiego rejonu Szrenicy. W skład Zespołu weszli przedstawiciele KPN, władz samorządowych, spółki "Sudety-Lift" (właściciela urządzeń narciarskich w rejonie Szrenicy), organizacji pozarządowych i autorzy Memoriału. Wynikiem prac Zespołu była nowa koncepcja rozwoju narciarskiego kompleksu, przewidująca budowę kolejki Szklarska Poręba - Świąteczny Kamień (według postulatów spółki "Sudety Lift"), odstąpienie od inwestowania na wschód od Szrenicy (zgodnie z naszymi postulatami), a jako alternatywny kierunek ewentualnej dalszej rozbudowy bazy narciarskiej wskazano stoki góry Przedział - teren o bardzo dobrych warunkach śniegowych a nieporównanie mniejszych walorach przyrodniczych (typowe lasy gospodarcze z plantacją świerka na siedlisku lasu mieszanego) położony poza obrębem KPN (zob. mapka - zał. nr 5 oraz pismo dyrektora spółki "Sudety Lift" z dn. 24.05.2001 - zał. nr 6).
Koncepcja ta została uzgodniona przez polskich przedstawicieli spółki "Sudety Lift" i dyrekcję KPN. Podczas spotkania w dniu 1.06.2001 r. jako optymalną (choć wymagającą dopracowania od strony formalno-prawnej) ocenili ją również: burmistrz Szklarskiej Poręby, przedstawiciel Starostwa Powiatowego w Jeleniej Górze, przedstawiciel Nadleśnictwa Szklarska Poręba (protokół ze spotkania - zał. nr 6). Propozycję tę odrzucili natomiast przedstawiciele austriackiej firmy "Arlberger Bergbahnen", która jest większościowym udziałowcem spółki "Sudety Lift". Na spotkaniu w dniu 25 lipca 2001 r. Austriacy stwierdzili, że są zainteresowani budową wyciągu Szklarska Poręba - Świąteczny Kamień, natomiast nie zgadzają się na odstąpienie od inwestowania na stokach Łabskiego Szczytu (protokół - zał. nr 8). W praktyce oznacza to, że nadzwyczajne ustępstwa dokonane w 1992 roku przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa, który dopuścił w parku szereg inwestycji nie służących ochronie przyrody, nie satysfakcjonują Austriaków, których zachowanie sugeruje, że będą dążyli do dalszego zwiększania zakresu inwestowania w obrębie KPN. Podjętą przez Radę Miasta próbę wprowadzenia zmian do Planu Zagospodarowania Przestrzennego odbieramy jako pierwszy krok do realizacji tego zamierzenia. Uważamy, że takich działań nie można tolerować - realizacja wizji austriackich udziałowców spółki grozi bowiem nie tylko istotnym wzrostem wielkości ruchu narciarskiego, ale i znacznym powiększeniem obszaru narażonego na niekorzystne oddziaływanie masowego narciarstwa. Postawi to pod znakiem zapytania możliwość efektywnej ochrony przyrody w dużej części Karkonoskiego Parku Narodowego, na terenach o wybitnych walorach przyrodniczych (zob.: Fabiszewski, Wojtuń, Żołnierz 1996 - zał. nr 9). Naszym zdaniem w sytuacji gdy inwestor oraz bezkrytycznie popierające go aktualne władze miasta odrzucają kompromis, maksymalizując żądania nie dające się pogodzić z ochroną przyrody, nie ma żadnych przesłanek, by im ustępować.
Uważamy wszelako, że dopóki spółka nie rozpocznie prac między Szrenicą a Łabskim Szczytem, nasza oferta kompromisu (tzn. wizja przedstawiona w załącznikach 5 i 6) pozostaje aktualna. Dlatego sugerujemy, by w razie ewentualnych wniosków ze strony lokalnych władz postulujących budowę kolejki linowej Szklarska Poręba - Świąteczny Kamień, jako bezwzględne warunki stawiać odstąpienie od inwestowania między Szrenicą a Łabskim Szczytem, oficjalne cofnięcie zgody na realizację tych niewykonanych inwestycji i dokonanie korekty Planu ochrony KPN w tym zakresie. Tylko taki tryb załatwienia tej sprawy zagwarantuje oddalenie zagrożenia od cennych przyrodniczo terenów na wschód od Szrenicy, co - jeszcze raz podkreślamy - jest dla nas oraz osób i instytucji popierających zaproponowane w Memoriale rozwiązania, absolutnym warunkiem dla dyskusji o jakichkolwiek nowych elementach infrastruktury narciarskiej.
Dodajmy, że koncepcja, która nie zyskała uznania w firmie "Arlberger Bergbahnen" spotkała się z poparciem szeregu środowisk proekologicznych i turystycznych. Kompromis postulowany w naszym "Memoriale" poparli m.in.:
- Rada Karkonoskiego Parku Narodowego (na swym pierwszym posiedzeniu w dniu 28.08.2001)
- Polski Klub Ekologiczny (Sekcja Parków Narodowych Zarządu Głównego i Zarząd Oddziału Wrocławskiego),
- Rada Naukowa Instytutu Botaniki Uniwersytetu Wrocławskiego,
- Dolnośląska Fundacja Ekorozwoju we Wrocławiu,
- Fundacja Kultury Ekologicznej w Jeleniej Górze,
- Stowarzyszenie "Zielona Kultura" we Wrocławiu
- Oddział Wrocławski PTTK (Walny Zjazd Oddziału w swej uchwale stwierdził m.in. "Uważamy za niedopuszczalne przecinanie kolejnymi wyciągami i trasami zjazdowymi ostatnich partii górnoreglowych lasów, które oparły się klęsce ekologicznej /.../, działalność degradująca krajobraz w Parku Narodowym nie leży w interesie turystów.")
- Klub Turystyki Narciarskiej "Psie Pole" z Wrocławia
Podczas wzmiankowanego spotkania w dniu 9 kwietnia 2001 r. pozytywnie do naszej inicjatywy odnieśli się także:
- Prof. Ludwik Tomiałojć, członek Prezydium Komitetu Ochrony Przyrody PAN,
- Dr Wojciech Jankowski, członek dolnośląskiej Wojewódzkiej Komisji Ochrony Przyrody
oraz Pani poprzednik na stanowisku Głównego Konserwatora Przyrody, dr Janusz Radziejowski.
Indywidualnie poparcie wyraziło (podpisując się nazwiskiem) 599 osób, w tym m.in.:
- Prof. Ewa Bylińska (Instytut Botaniki UWr., kierownik. St. Ekologicznej w Karpaczu);
- Prof. Bogusław Fiedor (Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, kierownik Katedry Ekonomii Ekologicznej), wiceprzewodniczący Oddziału Polskiego Europejskiego Stowarzyszenia Ekonomistów Środowiska i Zasobów Naturalnych, przewodniczący Sekcji Ekonomicznej Polskiego Komitetu M&B UNESCO;
- Prof. Jacek Kolbuszewski (Instytut Filologii Polskiej UWr.), wieloletni członek Komisji Ochrony Przyrody PAN, przewodniczący Kolegium Redakcyjnego rocznika "Wierchy";
oraz 163 działaczy turystycznych (w tym 35 przewodników sudeckich).
Wydaje się więc, że nie tylko względy ekologiczne, ale i społeczne przemawiają za przyjęciem wypracowanego w ubiegłym roku kompromisu i nie uleganiem naciskom grup interesu dążących do rabunkowej eksploatacji zasobów naturalnych Karkonoszy bez poszanowania unikatowych w skali międzynarodowej wartości przyrodniczych.
W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości jesteśmy do dyspozycji.
Jelenia Góra - Wrocław 15.05.2002 r.
Z poważaniem
Dr Andrzej Dunajski
Uniwersytet Wrocławski, Instytut Biologii Roślin Dr Jacek Potocki (członek Rady KPN)
Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu,
Wydz. Gospodarki Regionalnej i Turystyki
w Jeleniej Górze Dr Mieczysław Sobik
Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geograficzny,
Zakład Meteorologii i Klimatologii Dr Bronisław Wojtuń (członek Rady KPN) Akademia Rolnicza we Wrocławiu, Katedra Botaniki Dr inż. Ludwik Żołnierz Akademia Rolnicza we Wrocławiu, Katedra Botaniki
Do wiadomości:
Karkonoski Park Narodowy
Krajowy Zarząd Parków Narodowych
Państwowa Rada Ochrony Przyrody
Komitet Naukowy PAN "Człowiek i Środowisko"
Komitet Ochrony Przyrody PAN
Krkonošský národní park
Media
Korespondencję w niniejszej sprawie prosimy kierować na adres:
Dr Jacek Potocki, Akademia Ekonomiczna we Wrocławiu, Wydział Gospodarki Regionalnej i Turystyki, ul. Nowowiejska 3, 58-500 Jelenia Góra
tel. 075/7538222, fax 075/7676230, e-mail: potocki@ae.jgora.pl
************************************************
Do listu dołączono:
Kopię Uchwały nr XXXVII/480/02 Rady Miasta Szklarska Poręba
Wiadomość z lokalnego serwisu internetowego z dn. 27.04.2002
Memoriał do Władz Miasta Szklarska Poręba i Dyrekcji Karkonoskiego Parku Narodowego w sprawie zagospodarowania narciarskiego zachodnich Karkonoszy z marca 2001 r.
Mapę przedstawiającą plany rozwoju bazy narciarskiej w rejonie Szrenicy według koncepcji z 1992 r. (zaakceptowanej wówczas przez Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa)
Mapę przedstawiającą nową koncepcję rozwoju bazy narciarskiej (wypracowaną przez Zespół ds. zmiany zagospodarowania narciarskiego rejonu Szrenicy w 2001 r.)
Kopię pisma dyrektora spółki "Sudety Lift" mgr. inż. Andrzeja Kucharczyka z dn. 24.05.2001 r. do członków Zespołu ds. zmiany zagospodarowania narciarskiego rejonu Szrenicy
Kopię protokołu z III posiedzenia Zespołu ds. zmiany zagospodarowania narciarskiego rejonu Szrenicy z dn. 1.06.2001.
Kopię protokołu z IV posiedzenia Zespołu ds. zmiany zagospodarowania narciarskiego rejonu Szrenicy z dn. 25.07.2001.
Fabiszewski J., Wojtuń B., Żołnierz L. 1996, Stanowisko autorów "Operatu lądowych ekosystemów nieleśnych" [Planu ochrony KPN] w sprawie planów rozwoju infrastruktury narciarskiej na terenie Karkonoskiego Parku Narodowego.