 |
 |
 |
|
 |
  |
Aktualności Magazyn |
|
 |
|||
|
Propozycja nowych zasad ochrony gatunkowej
2 stycznia 2002 Stan obecny
Podstawowe zmiany, jakie od lat zachodzą w przepisach regulujących tę sferę ochrony przyrody, to wydłużanie list gatunków objętych ochroną. Po części jest to odzwierciedleniem rzeczywistego zwiększania się liczby taksonów, które stają na krawędzi wymarcia, a częściowo wynik naszej coraz pełniejszej wiedzy. Spore znaczenie mają też zmiany w świadomości społecznej i sposobie postrzegania przez ludzi praw do korzystania z darów Natury. Nie można też pominąć wpływu, jaki na ten stan rzeczy ma chęć Polski (i naszych polityków) do zacieśnienia współpracy z innymi krajami i wiążąca się z tym konieczność dostosowania naszego prawa do przepisów Unii Europejskiej oraz konwencji międzynarodowych. Niestety, równolegle do wydłużania się list gatunków chronionych, postępuje wzrost dążenia pewnych grup społecznych do wzbogaca się za wszelką cenę, co wiąże się z nasilającym się lobbingiem na rzecz rabunkowej gospodarki zasobami. Hasło "zrównoważony rozwój" staje się coraz bardziej puste i życzeniowe. Niestety - zjawisko to ma charakter globalny. Nic więc dziwnego, że wzrostowi liczby gatunków, które obejmowane są ochroną, towarzyszą naciski, aby jednocześnie łagodzić dotyczące ich zakazy. Obowiązujące od jesieni ubiegłego roku rozporządzenia w sprawie ochrony gatunkowej są szczytowym osiągnięciem owych dążeń - wprowadzono zasadę absolutnego prymatu interesu gospodarczego nad potrzebami ochrony gatunkowej. WSZELKIE zakazy związane z WSZYSTKIMI chronionymi gatunkami (poza tzw. ochroną strefową) "nie dotyczą wykonywania czynności związanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki człowieka"! Obowiązujące obecnie rozporządzenia tworzone były w wielkim pośpiechu (w wyniku błędu legislacyjnego przez kilka miesięcy w ogóle nie obowiązywała ochrona gatunkowa) i bez należytych konsultacji. W rezultacie niektóre z obowiązujących unormowań są nie tylko sprzeczne z prawem międzynarodowym, ale i zdrowym rozsądkiem. Np. nie wolno sfotografować ślimaka winniczka na swojej działce rekreacyjnej, a można fotografować i filmować najrzadsze i najbardziej płochliwe ptaki przy gnieździe w lesie czy nad jeziorem, oraz nietoperze zimujące np. w fortyfikacjach (OBJAŚNIENIE 1). Nie wolno obserwować chronionych chrząszczy z odległości powodującej ich zaniepokojenie, ale wolno zbierać i sprzedawać wydmuszki np. z jaj ptaków drapieżnych, jeśli potrafi się udowodnić, że traktuje się to jako racjonalną działalność gospodarczą (OBJAŚNIENIE 2). Wolno zimą usuwać gniazda ptaków ze skrzynek lęgowych dla ptaków, nie można jednak tego robić w przypadku skrzynek dla nietoperzy czy popielic. Wprowadzono także zakaz niszczenia mrowisk w lasach, nie dotyczy on jednak budowli wzniesionych przez mrówki (W takim razie czyich? Dobre pytanie! - patrz OBJAŚNIENIE 3)... Proponowane zmiany Aby dostosować prawną ochronę gatunkową w Polsce do rzeczywistych potrzeb oraz współczesnego stanu wiedzy, niezbędna jest radykalna zmiana ustawy o ochronie przyrody. Wymaga to wielu miesięcy pracy specjalistów z różnych dziedzin, solidnych konsultacji społecznych, a następnie długotrwałego procesu uchwalania nowej ustawy przez Parlament. Jest mało prawdopodobne, aby udało się osiągnąć ten cel już w rozpoczętym właśnie roku 2002. Proponujemy, aby na ten trudny do precyzyjnego oszacowania czas wprowadzić nowe rozporządzenia o ochronie gatunkowej, optymalnie wykorzystujące chociaż te możliwości, które stwarza obecna ustawa. Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody "Salamandra" przygotowało propozycje tych aktów wykonawczych. Zmiany, jakie proponujemy w stosunku do obecnie obowiązujących rozporządzeń, można podzielić na dwie grupy. Pierwsza i najważniejsza z nich to nowe rozwiązania w samej konstrukcji i treści rozporządzeń. Druga to korekty list chronionych gatunków. Podstawową nowością jest podzielenie gatunków objętych ochroną ścisłą na dwie grupy i zastosowanie wobec nich różnych reżimów ochronnych (OBJAŚNIENIE 4). W tekstach rozporządzeń podano listy zakazów i obowiązujących od nich odstępstw, a nie jak w obecnie obowiązujących tekstach - jedynie odwołania do zapisów ustawowych (OBJAŚNIENIE 5). Bardziej wybiórczo (i logiczniej) dopasowano zakazy do poszczególnych grup organizmów. Precyzyjniej określono także, których zakazów dotyczą poszczególne odstępstwa oraz w jakich sytuacjach w stosunku do których organizmów można je stosować (OBJAŚNIENIE 6). Poza wydzieleniem list gatunków szczególnie zagrożonych, dla których potrzeby ochrony są nadrzędne w stosunku do interesów gospodarczych, wprowadzono także inne zmiany w listach. Dotyczą one zarówno dodania do spisów niesłusznie wg nas pominiętych gatunków, usunięcia paru gatunków pospolitych, jak i przeniesienia poszczególnych taksonów do innych załączników (OBJAŚNIENIE 7). Zastosowano także inny sposób porządkowania gatunków na listach, a w przypadku kręgowców lądowych objętych "zwykłą" ochroną ścisłą, zaproponowano odstąpienie od wymieniania kompletu występujących w Polsce gatunków, lecz przyjęcie bardziej czytelnej i nośnej edukacyjnie zasady, że wszystkie one, z paroma wyjątkami, są chronione (OBJAŚNIENIE 8). Wprowadzono także możliwość obejmowania ochroną strefową najcenniejszych rozrodczych i zimowych stanowisk nietoperzy (OBJAŚNIENIE 9). Zaproponowano także znaczące uproszczenie tytułów rozporządzeń (OBJAŚNIENIE 10). Prosimy o uwagi i pomysły Prezentowane teksty nowych rozporządzeń są obecnie wstępnymi propozycjami. W zasadniczej części opierają się na wcześniejszych projektach - opracowanych przez PTOP "Salamandra" w 2001 r., w trakcie ówczesnej kampanii na rzecz przywrócenia ochrony gatunkowej w Polsce. Przygotowano je nie tylko w oparciu o własne doświadczenia i przemyślenia działaczy PTOP "Salamandra", ale także z wykorzystaniem opinii, uwag i propozycji przesłanych przez inne organizacje oraz zewnętrznych ekspertów (ich listę zamieścimy prezentując ostateczne wersje projektów). Obecnie przedkładamy nasze propozycje do społecznej konsultacji. Będziemy wdzięczni za wszelkie uwagi krytyczne, propozycje korekt, pytania i wątpliwości. Wierzymy, że umożliwią one znaczące udoskonalenie tych projektów. Zapewniamy, że WSZYSTKIE nadesłane uwagi zostaną bardzo starannie rozważone i w miarę możliwości uwzględnione. Prosimy jednocześnie o wyrozumiałość. Musimy pamiętać, że obecnie możemy poruszać się wyłącznie w ciasnych ramach wyznaczonych przez obowiązującą ustawę o ochronie przyrody i wiele śmielszych postulatów trzeba odłożyć na później - do czasu konstruowania nowej ustawy. Nie ma także jedynie słusznych rozwiązań. Ten sam cel można nieraz osiągnąć na kilka różnych sposobów. Doświadczenie uczy, że podczas konsultacji będziemy otrzymywać nieraz zupełnie wykluczające się propozycje. Trzeba będzie wybrać spośród nich te, które według naszego subiektywnego odczucia będą najlepsze. Dlatego też projekt ten - mimo wykorzystywania propozycji zgłoszonych przez wiele osób - będzie miał ostatecznie charakter autorski. Niestety - czasu jest niewiele. Jeśli chcemy aby od wiosny obowiązywało już nowe prawo ochrony gatunkowej, musimy jeszcze w styczniu przekazać nasze projekty do Ministerstwa Środowiska. Dlatego bardzo prosimy o przesyłanie uwag najpóźniej do 15 stycznia. Zdajemy sobie sprawę, że 2 tygodnie to niewiele, ale sprawa jest na tyle ważna, że warto poświęcić dla niej trochę cennego czasu. Z góry dziękujemy za wszelką pomoc! Andrzej Kepel andrzej@salamandra.org.pl PROPOZYCJE NOWYCH ROZPORZĄDZEŃ:
|
