SALAMANDRA - Aktualnosci Przyrodnicze


		Aktualności Magazyn

Podkowiec duży w Ojcowskim Parku Narodowym!

18 lutego 2002

Podkowiec duży hibernujący w Jaskini Łokietka.
Fot.: Witold Grzywiński

      W dniach 7-10 lutego 2002 r. Sekcja Teriologiczna Koła Leśników Studentów AR w Poznaniu prowadziła zimowe liczenia w jaskiniach Ojcowskiego Parku Narodowego i okolicy. Obecny sezon był rekordowy pod kilkoma względami: liczby kontrolowanych jaskiń (ponad 50), liczby stwierdzonych nietoperzy (prawie 300), liczby stwierdzonych gatunków (co najmniej 11) i ciekawostek (podkowiec duży). Oprócz wspomnianego podkowca dużego (Rhinolophus ferrumequinum) znaleźliśmy w tamtejszych jaskiniach podkowce małe (Rh. hipposideros), nocki duże (Myotis myotis), nocki Natterera (M. nattereri), nocki orzęsione (M. emarginatus), nocki wąsatki/Brandta (M. mystacinus/brandtii), nocki rude (M. daubentonii), mroczka późnego (Eptesicus serotinus), mroczka pozłocistego (E. nilssonii), gacki brunatne (Plecotus auritus) i mopki (Barbastella barbastellus).

      Na szczególną uwagę zasługuje stwierdzenie 8 lutego 1 osobnika podkowca dużego hibernującego w Jaskini Łokietka. Nietoperz wisiał u stropu jaskini w końcowej sali, zwanej Sypialnią, na wysokości 6 m. Dzięki drabinie, która znajdowała się w jaskini, mogliśmy obejrzeć go z nieco innej perspektywy i z trochę bliższej odległości (3-4 m). Jest to czwarte stwierdzenie tego gatunku w Polsce. Wszystkie obserwacje pochodzą z okresu zimowego i dotyczą pojedynczych osobników. Pierwsze miało miejsce w Jaskini Nietoperzowej w 16.12.1962 roku (Harmata i Wojtusiak, 1963), natomiast dwa następne pochodzą z 1992 roku: 22 lutego w Jaskini Wiernej na Wyżynie Częstochowskiej (Labocha i Postawa, 1992) oraz 8 marca w Jaskini Szkieletowej w Beskidach (Mleczek, 1992).

      Podkowiec duży jest gatunkiem ciepłolubnym, występującym w południowej i zachodniej Europie. Północna granica jego zasięgu biegnie przez płd-zach Anglię, płd-wsch Belgię, Luksemburg, płd-zach Niemcy, południowe Czechy, południe Słowacji i Ukrainy po Kaukaz (Schober i Grimmberger, 1991). Czyżby nasilenie się pojawów podkowca dużego w Polsce w ostatnich latach miało związek ze zmianą klimatu?

      Dzień wcześniej opisywany okaz podkowca dużego obserwowali chiropterolodzy krakowscy: Kasia Kozakiewicz i Kuba Nowak. Obszerniejsze doniesienie na temat czwartego stwierdzenia podkowca dużego w Polsce ukaże się niebawem w drugim numerze Studia Chiropterologica.

      Witold Grzywiński grzywasek@poczta.onet.pl
      Marta Wieczorek rudawka@go2.pl

   Harmata W., Wojtusiak J. 1963. Podkowie duży, Rhinolophus ferrum-equinum Schreber (Chiroptera), nowym ssakiem dla fauny Polski. Prz. zool. 7 (2): 154-157.
   Labocha M., Postawa T. 1992. Prawdopodobne stanowisko podkowca dużego Rhinolophus ferrumequinum (Schreber, 1774) w Jaskini Wiernej na Wyżynie Częstochowskiej. Wszechświat 93 (10): 267.
   Mleczek T. 1992. Nowe stanowisko podkowca dużego Rhinolophus ferrumequinum Schreber w Beskidach. Wszechświat 93 (12): 318.
   Schober W., Grimmberger E. 1991. Guide des chauves-souris d'Europe. Delachaux et Niestlé, ss. 224.