24 stycznia 2003   

      Rozpoczęła się właśnie coroczna ogólnopolska akcja liczenia zimujących nietoperzy. W naszym Towarzystwie zainaugurowała ją kontrola podziemi rezerwatów "Nietoperek" i "Nietoperek II" w Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym.

"Co tam wisi?" Jeden z czeskich chiropterologów ogląda grupę nocków orzęsionych. Fot. Andrzej Kepel

     Jak co roku, przez najbliższe tygodnie badacze nietoperzy z kilkunastu ośrodków naukowych i organizacji pozarządowych w całym kraju większość czasu będą spędzać w starych fortyfikacjach, jaskiniach, piwnicach, studniach, nieużytkowanych kopalniach i innych ciemnych, chłodnych i wilgotnych miejscach. Wspomagani przez licznych ochotników będą świecić latarkami w różne szczeliny i zakamarki, wypatrując hibernujących nocków, mopków, gacków, mroczków...

     18 stycznia w liczeniu nietoperzy w MRU, koordynowanym przez dr Tomasza Kokurewicza z Wrocławia, wzięło udział ponad 30 osób z Polski, Czech i Niemiec (w tym i członkowie "Salamandry"). Aby skontrolować cały obiekt, przez jeden dzień pracowało 10 zespołów. Do policzenia było ok. 25.000 nietoperzy!

     Wcześniej - bo już na początku roku - akcję liczenia zimujących nietoperzy rozpoczęli badacze nietoperzy z Czech. 17 stycznia zespół z "Salamandry" pomógł skontrolować jaskinie Javoříčské w pobliżu Ołomuńca. Jest to jedno z najliczniejszych zimowisk nietoperzy w Czechach (największe jaskiniowe). W tym roku stwierdziliśmy tam 2163 nietoperzy z 6 gatunków. Co ciekawe, najliczniej zimowały tam nietoperze z gatunków w Polsce skrajnie rzadkich - podkowce małe (Rhinolophus hiposideros) i nocki orzęsione (Myotis emarginatus). Co ciekawe, tych pierwszych było w tym roku aż 1877! Liczenia w tym obiekcie od lat organizuje organizacja ČESON (Český Svaz na Ochranu Netopýrů). Obserwują oni systematyczny wzrost liczebności zimujących w jaskini podkowców. W ubiegłym roku było tu ich "zaledwie" ok. 1000. Podobną tendencję obserwuje się także w innych zimowiskach, w których występują przedstawiciele tego zagrożonego gatunku. Są więc podstawy do optymizmu.

     Podstawowym celem akcji liczenia nietoperzy jest właśnie kontrola stanu ich populacji. Spośród występujących w Polsce 22 gatunków wiele jest skrajnie nielicznych i zagrożonych wyginięciem. Jednak ze względu na skryty tryb życia i nocną aktywność, jedynie okres zimowej hibernacji daje możliwość szacowania zmian ich liczebności. Innym ważnym celem jest odnalezienie i objęcie skuteczną ochroną tych zimowisk, które dają schronienie szczególnie dużej liczbie tych zwierząt.

Jedna z grup podkowców małych w jaskiniach Javoříčskych.
Fot. Andrzej Kepel

     Badacze nietoperzy apelują do wszystkich, którym znane są miejsca zimowania nietoperzy, o pomoc. Prosimy o przekazywanie informacji o tych stanowiskach do działających w poszczególnych regionach organizacji i instytucji prowadzących badania nietoperzy lub do biura PTOP "Salamandra"


      Andrzej Kepel
      andrzej@salamandra.org.pl