1. Zaproponowana lista siedlisk nie zawiera kilku typów ekosystemów, które są objęte ochroną na mocy dyrektywy habitatowej Unii, a na obszarze Polski (w szczególności zachodniej jej części) pełnią bardzo ważną rolę biocenotyczną. Uważamy, że na obszarze Polski powinny być koniecznie chronione następujące siedliska:
   
   • Żyzne buczyny niżowe (Melico-Fagetum, w zachodniej literaturze opisywane niekiedy jako jednostka Asperulo-Fagetum). Ochroną winny być objęte starodrzewia tego zespołu. W Polsce północno-zachodniej fitocenozy tego typu pełnią rolę dominującego typu lasu na żyznych, mezotroficznych siedliskach, pełniąc w krajobrazie taką samą rolę, jaką w Polsce centralnej spełniają lasy grądowe. Stanowią one przy tym zawsze siedlisko dużej liczby cennych przyrodniczo gatunków organizmów żywych.
     
   • Kwaśne buczyny niżowe (Luzulo-Fagetum). Lasy pełniące w krajobrazie Polski północno-zachodniej podobną rolę, jaką w Polsce centralnej pełnią kwaśne dąbrowy ze związku Quercion robori-petraeae. Ochronie podlegać powinny starodrzewia tego zespołu.
     
   • Łęgi w dolinach małych rzek, w tym łęgi jesionowo-olszowe (Fraxino-Alnetum = Circaeo-Alnetum). Lasy łęgowe nad niewielkimi rzekami, licznie występujące w krajobrazach o stosunkowo młodej rzeźbie polodowcowej, są cennym komponentem krajobrazu, pełniąc przy tym bardzo ważną rolę jako korytarze ekologiczne. Ponadto ich płaty są z reguły ostojami licznych rzadkich gatunków. Oprócz tego ich zabezpieczenie ma znaczenie z punktu widzenia ochrony cieków, których brzegi porastają. Do ochrony proponujemy starodrzewia tych typów lasu.
     
   • Nizinne i podgórskie rzeki z roślinnością prądolubną (Ranunculion fluitantis). Potrzeba ochrony niewielkich rzek niżowych o bogatych zespołach roślin i zwierząt nie wymaga szerszego uzasadniania. Proponowany do objęcia ochroną związek fitosocjologiczny jest dobrym wskaźnikiem czystości wód i względnie małego zniekształcenia biocenoz rzeki. Objęcie ochroną fragmentów rzek porośniętych przez te zbiorowiska będzie równoznaczne z zabezpieczeniem ostoi najcenniejszych gatunków niżowej fauny i flory rzecznej.
     
   
   
2. Uważamy, że na terenie naszego kraju , oprócz wymienionych powyżej siedlisk wskazanych do ochrony na obszarze Unii Europejskiej, powinny być chronione także inne cenne siedliska, osiągające w naszym kraju optimum występowania. Są to co najmniej:
   
   • Świetlista dąbrowa (Potentillo albae-Quercetum). Typ lasu o kapitalnym znaczeniu z punktu widzenia ochrony różnorodności gatunkowej. Runo w płatach tego zespołu grupuje bardzo liczne gatunki roślin termofilnych okrajków (Trifolio-Geranietea, Festuco-Brometea), zmiennowilgotnych łąk (Molinion) mezotroficznych lasów (Fagetalia) oraz roślin acidofilnych. Ponadto wiele gatunków z tych grup ma optimum występowania w świetlistych dąbrowach, lub nawet występuje wyłącznie w nich. Lasy te są przy tym mocno zagrożone na skutek zmian w sposobie gospodarki leśnej.
     
   • Łęgi wiązowo-jesionowe w podzespole ze śledziennicą (Ficario-Ulmetum campestris chrysosplenietosum) - mające podobne znaczenie jak łęgi jesionowo-olszowe, a na terenie Polski występujące dość licznie.
     
   • Łęgi wiązowo-jesionowe w podzespole z fiołkiem wonnym (tzw. łęgi zboczowe - Ficario-Ulmetum campestris violetosum odoratae) - ciepłolubny podzespół łęgu, cenny ze względów krajobrazowych i biocenotycznych (licznie występujące geofity wiosenne oraz zawsze licznie występujące termofilne gatunki okrajkowe).
     
   • Olsy i łozowiska (Alnetea glutinosae) - bagienne zarośla i lasy olchowe. W krajobrazie polodowcowym częste. Cenne przyrodniczo zarówno ze względu na ochronę warunków wodnych, jak i z uwagi na to, że zazwyczaj są ostoją licznych cennych gatunków, w tym zarówno związanych z nimi ściśle, jak i takich, dla których stanowią tylko czasowe refugium w krajobrazie rolniczym. Do ochrony proponujemy wszystkie łozowiska oraz starodrzewia olsów.
     
   • Nadmorski bór bażynowy (Empetro nigri-Pinetum) - typ lasu o ogromnej roli krajobrazowej w pasie przymorskim. Siedlisko wielu gatunków o atlantyckim typie zasięgu. Bardzo zagrożony w związku z masową turystyką. Warto zwrócić uwagę, że na obszarze Polski ochrona tego zespołu odpowiada zaleceniu ochrony lasów na wydmach nadmorskich. Dyrektywa habitatowa wskazuje, że lasy takie to różne typy dąbrów (Quercion robori-petraeae) jednak w warunkach Polski typowym lasem nawydmowym jest właśnie bór bażynowy. Do ochrony proponujemy starodrzewia tego zespołu.
     
   • Suchy bór chrobotkowy (Cladonio-Pinetum) - typ lasu wykształcający się na niewielkich powierzchniach, mało przydatny ze względów produkcyjnych, natomiast bardzo cenny jako siedliska psammofilnych i kserofilnych gatunków leśnych. Nie występuje w Europie Zachodniej, prawdopodobnie dlatego nie jest objęty ochroną na mocy dokumentów UE.
     
   
   
3. Różne typy łąk wymienione w projekcie proponujemy zastąpić przez "ekstensywnie użytkowane łąki kośne". Wszystkie rodzaje zbiorowisk łąkowych, które nie zostały do tej pory zniekształcone przez intensywne użytkowanie, zasługują obecnie na wzmożoną ochronę. Zbiorowiska te stanowią zawsze siedlisko bardzo licznych, specyficznych taksonów ze wszystkich grup systematycznych. Są przy tym zagrożone z jednej strony przez zbyt intensywną uprawę, z drugiej zaś - przez brak użytkowania i zanikanie pod wpływem sukcesji. Ochrona łąk powinna stanowić przedmiot szczególnego zainteresowania, wymaga bowiem zawsze utrzymania dotychczasowych sposobów użytkowania.
   
   
4. W przypadku, w którym siedliska poddane ochronie wyznaczane są na podstawie jednostki fitosocjologicznej, dla wielu zespołów, które na skutek gospodarki podlegają degeneracji mogą pojawić się problemy z rozstrzygnięciem, czy dany płat spełnia kryteria przedmiotu ochrony. Proponujemy ustalenie w rozporządzeniu odpowiedniego kryterium, na przykład: "płat roślinności podlega ochronie, o ile na podstawie jego składu gatunkowego możliwe jest jednoznaczne zaliczenie go do chronionej jednostki fitosocjologicznej". W przypadku, gdy ochronie podlega "starodrzew" proponujemy ustalić jego wiek w latach. Dla większości chronionych zespołów proponujemy wiek od 80 lat wzwyż, natomiast dla olsów i wszystkich typów łęgów - od 50 lat wzwyż (lasy te tworzone są przez gatunki krótkowieczne).
   
   
5. Domyślamy się, że jedną z przyczyn nieuwzględnienia niektórych spośród wymienionych wyżej typów siedlisk była konstatacja, iż są one w Polsce szeroko rozpowszechnione i nie wymagają szczególnej troski. Uważamy jednak, że szczególnie w takich przypadkach nie wolno tych ekosystemów traktować z mniejsza uwagą. Przyczyną ochrony winny być wszak w pierwszym rzędzie rzeczywiste walory przyrodnicze siedliska, a dopiero w dalszej kolejności jego rzadkość bądź zagrożenie zanikiem. Objęcie ochroną cennych siedlisk w momencie, gdy są one jeszcze w dobrej kondycji, pozwoli zachować ich rzeczywiste walory.
   

Sławomir Janyszek (z upoważnienia Zarządu PTOP "Salamandra")