Uzasadnienie

UZASADNIENIE

Celem niniejszej ustawy jest nowelizacja ustawy - Prawo ochrony środowiska, zmierzająca do wyeliminowania wszelkich niedociągnięć i wątpliwości natury formalno - redakcyjnej.

W części definicyjnej ustawy - Prawo ochrony środowiska, z zakresu przedmiotowego pojęcia instalacji wyłączono budynki. W dotychczasowe brzmieniu tej definicji, jej zakres był zbyt szeroki, co powodowało objęcie przepisami ustawy praktycznie każdego budynku.

Ponadto zmodyfikowano brzmienie punktu 49 dostosowując go do definicji zanieczyszczenia wynikającej z dyrektywy 96/61/WE w sprawie zintegrowanego zapobiegania i ograniczania zanieczyszczeń (art. 2 ust. 2 dyrektywy).

W związku ze zniesieniem pojęcia terenów zamkniętych zakładów górniczych przez nowelę ustawy Prawo geologiczne i górnicze zmieniono odpowiednio art. 3 pkt 40.

W art. 17 ust. 2 doprecyzowano które organy administracji publicznej są właściwe do opiniowania projektów programów ochrony środowiska przygotowanych na odpowiednich szczeblach administracji publicznej.

Zmiany w art. 19 uzupełniają listę dokumentów , do których powinien być ułatwiony dostęp społeczeństwa, konsumują zawartość ustawy o organizmach genetycznie zmodyfikowanych oraz wskazują na wyłączna właściwość organów prowadzących publicznie dostępne wykazy w sprawach udostępniania zawartych w nich informacji. Eliminuje to możliwość żądania udostępniania tych informacji przez inne organy dysponujące kopiami wydanych decyzji (organy te nie dysponują jednocześnie wiedzą pozwalającą na przesądzenie czy udostępnienie informacji jest dopuszczalne w świetle przesłanek wskazanych w ustawie - np. czy dane nie zostały wyłączone z udostępnienia w trybie art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy).

Dla rozszerzenia zakresu udostępnianych i przekazywanych na poziom krajowy wyników pomiarów oraz pełnego wypełniania zobowiązań sprawozdawczych wobec organizacji międzynarodowych a w przyszłości również wobec Komisji Europejskiej zmieniono odpowiednio zapisy w art. 30 ust. 1 pkt. 2 oraz w art. 94 ust. 1 pkt 2.

W art. 32 zrezygnowano z bezwzględnego łączenia początku terminu zgłaszania uwag z terminem podania do publicznej wiadomości, z uwagi na fakt, iż w przypadku np. podawania do publicznej wiadomości przez obwieszczenie i zamieszczenie ogłoszeń w prasie (art. 3 pkt 19 ustawy) jest utrudnione precyzyjne ustalenie upływu 21 dniowego terminu zgłaszania uwag. Proponowane przepisy gwarantują możliwość rozpowszechnienia informacji przed rozpoczęciem biegu 21 - dniowego terminu zgłaszania uwag.

Zmiana w art. 43 ust. 2 doprecyzowuje który organ jest odpowiedzialny za zapewnienie udziału społeczeństwa w postępowaniu w sprawie oceny oddziaływania na środowisko.

Dokonano zmian kompetencyjnych w art. 45, 49 i 57, których potrzeba jest konsekwencją zmian wprowadzonych do ustawy z dnia 14.03.1985 r. o Inspekcji Sanitarnej przepisem art. 1 pkt. 8 ustawy z dnia 24.08.2001r. o zmianie ustawy o Inspekcji Sanitarnej oraz niektórych ustaw (Dz.U. nr 128, poz. 1407).

Propozycja zmiany zapisów w art. 51 ust. 2 i ust. 8 pkt. 2 umożliwi prawidłowe wykonanie delegacji ustawowej - zgodnie z odpowiednimi postanowieniami Dyrektywy Rady 85/337/EWG w sprawie oceny skutków niektórych publicznych i prywatnych przedsięwzięć dla środowiska (znowelizowanej Dyrektywa Rady 97/11/WE). W obecnym brzmieniu przedmiotowe upoważnienie ustawowe jest zbyt szczegółowe.

W art. 81 ust. 4 pkt 3 uzupełniono katalog ustaw o ustawę o ochronie przyrody.

Niezbędnym modyfikacjom uległo również upoważnienie (art. 105) do określenia standardów jakości gleby i ziemi. Przede wszystkim wprowadzono obligatoryjne upoważnienie do określenia standardów jakości ziemi. Z uwagi na fakt, iż w przypadku pewnych rodzajów gleb, nagromadzone w nich substancje często migrują w głąb ziemi, konieczne jest umożliwienie całościowego badania powierzchni ziemi. Ponadto wprowadzono dodatkową wytyczną do ustalenie standardów jakości gleby i ziemi. Przy ustalaniu tych standardów należy wziąć pod uwagę naturalne zawartości niektórych substancji w glebie i ziemi. Zmiana ta została wprowadzona w celu wyeliminowania konieczności prowadzenia prac rekultywacyjnych na obszarach o naturalnie występującej podwyższonej zawartości niektórych substancji.

Proponowana zmiana art. 135 ust. 4 ma na celu wyeliminowanie zawieszenia postępowania w sprawie wydania pozwolenia na budowę lub udzielenia zgody na zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego, co wpłynie na usprawnienie i zracjonalizowanie procedury w sprawie przedsięwzięcia, dla którego ustanawiany jest obszar ograniczonego użytkowania.

Doprecyzowano także przepisy art. 138. W regulacji tej chodzi o uściślenie zakresu odpowiedzialności za prawidłową eksploatację instalacji i urządzeń (włączając w to problematykę uzyskiwania wymaganych pozwoleń i wnoszenia wymaganych opłat) przy przyjęciu następujących zasad:

1) domniemanie odpowiedzialności właściciela,
2) możliwości przejęcia odpowiedzialności przez inny podmiot na podstawie tytułu prawnego - jednak w przypadku instalacji z których emisja wymaga pozwolenia umowa stanowiąca tytuł prawny do instalacji musi być sporządzona w szczególnej formie.
3) pozwolenia wydawane są na rzecz prowadzących instalację i wygasają z momentem gdy podmiot nim dysponujący zaprzestaje faktycznej eksploatacji instalacji (zarządzanie instalacji przechodzi na rzecz innego podmiotu)

W świetle kodeksu cywilnego niezachowanie formy szczególnej przesądza o nieważności umowy, tak więc jej ewentualne nie zachowanie przesądza o faktycznym braku tytułu prawnego do instalacji innego podmiotu niż właściciel (wówczas w świetle ustawy zachodzi pełna odpowiedzialność właściciela).

Z poprawkami dokonanymi w art. 138 wiążą się poprawki w art. 3 (zmiana pkt 31 oraz dodanie pkt. 42a) oraz zmiana w art. 193 ust. 1 pkt 2.

Z uwagi na fakt, iż pojęcie "analiza cyklu życia produktów" jest niejasne i nie jest ono nigdzie zdefiniowane skreślono w art. 143 punkt 7.

W art. 149 ust. 1 obowiązkiem przedkładania wyników pomiarów objęto również użytkownika urządzenia.

Dla usprawnienia procesu wydawania pozwoleń oraz skomasowania stanu formalno prawnego podmiotów korzystających ze środowiska wprowadzono dodatkowy ustęp 1a w art. 181.

Poprawka w art. 189 zapewnia spójność regulacji z zasadą przyjętą w art. 190 znowelizowanym ustawą Prawo wodne (wyjaśnienie wątpliwości, iż chodzi o nabycie tytułu prawnego nie zaś wyłącznie prawa własności).

W art. 190 dodano ust. 5, stanowiący o możliwości ustanowienia zabezpieczenia roszczeń lub zmiany uprzednio określonych warunków zabezpieczenia roszczeń w przypadku wydania decyzji o przeniesieniu lub odmowie przeniesienia praw i obowiązków wynikających z pozwoleń dotyczących instalacji. Poprawka ta jest niezbędna z uwagi na zamieszczenie analogicznych regulacji w ustawie z dnia 4 lutego 1994r. - Prawo geologiczne i górnicze ( Dz. U. Nr 27, poz. 96 ze zm. ).

Poprawiono delegację zawartą w art. 201 ust. 3 ponieważ dotychczasowy zapis w praktyce uniemożliwiłby wydanie tego rozporządzenia.

Dodany ust. 1a w art. 207 wynika z faktu, iż czynniki, które muszą być brane pod uwagę przy ustalaniu wymagań dotyczą nie tylko nowych instalacji ale także instalacji istniejących i zmienianych w sposób istotny.

W art. 208 ust. 5 zmieniono upoważnienie do wydania rozporządzenia gdyż jego obecne brzmienie wypaczało intencję wprowadzenia systemu weryfikatorów mających wspierać działania organów wydających pozwolenia. Pozwoli to na szybkie wydanie rozporządzenia i uruchomienie procedury akredytacji jednostek sporządzających oceny zgodności instalacji z minimalnymi wymaganiami wynikającymi z najlepszej dostępnej technologii a dodanie ust. 6 pozwoli na wydawanie pozwoleń zintegrowanych pomimo braku jednostki akredytowanej.

Art. 211 ust. 2 uzupełniono o zapisy wynikające z dyrektywy 96/61/WE.

W trakcie prac nad projektem rozporządzenia MŚ w sprawie wartości odniesienia dla niektórych substancji w powietrzu przyjęto założenie, iż lista substancji uwzględnionych w tym rozporządzeniu zostanie maksymalnie wydłużona. Przy opracowywaniu rozporządzenia zostaną uwzględnione wszystkie źródła danych mogących być podstawą ustalenia merytorycznie uzasadnionych wartości odniesienia dla substancji w powietrzu. W tej sytuacji, przepis art. 223 ustawy jest zbędny. Przy opracowywaniu rozporządzenia zostaną uwzględnione wszystkie substancje, które były lub są przedmiotem prac, badań i obserwacji prowadzonych zarówno przez polskie jak i zagraniczne, w tym międzynarodowe instytuty, instytucje i organizacje zajmujące się problematyką jakości powietrza i jej wpływu na zdrowie ludzkie i ekosystemy oraz unifikacją dopuszczalnych wartości stężeń substancji w powietrzu, takich jak np.: PZH w Warszawie, IMP w Łodzi , UE, EMEP, WHO.

Zaproponowano zmiany w art. 224 dla doprecyzowania trybu postępowania organów ochrony środowiska odpowiedzialnych za wydawanie pozwoleń.

Przepisem art. 238 został nałożony obowiązek przedłożenia przed przeprowadzeniem przeglądu ekologicznego informacji o stanie technicznym instalacji. Uzupełnienie umożliwi objęciem przeglądem istotnego elementu jakim jest utrzymanie instalacji - mające istotne znaczenie z punktu widzenia analizy ewentualnych koniecznych działań naprawczych.

Niezbędnym modyfikacjom uległy także przepisy art. 286. Wprowadzane zmiany mają na celu nałożenie obowiązku przedłożenia wykazu, na podstawie którego ustala się wysokość opłat za korzystanie ze środowiska, również wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska dla zapewnienia możliwości wypełniania przez Krajowe Centrum Inwentaryzacji Emisji zadań w zakresie bilansowania emisji, niezbędnych dla sprawozdawczości krajowej i międzynarodowej - nowy art., 286a. Ze zmianami wprowadzonymi art. 286 a wiążą się zmiany w art. 288. Ponadto, zmiana w art. 286 ust. 1 umożliwia łączne zbieranie informacji o sposobie i danych wykorzystanych do ustalenia opłat za korzystanie ze środowiska oraz wysokości tych opłat.

Zmiana w art. 289 ust. 1 zapewnia informacje o zakresie korzystania ze środowiska również przez podmioty zwolnione z opłat za korzystanie ze środowiska.

Zmiany w art. 274 oraz w upoważnieniu zawartym w art. 290 stwarzają Radzie Ministrów większe możliwości różnicowania opłat. Dają one możliwość złagodzenia sygnalizowanego problemu dotyczącego nadmiernego obciążenia budżetów gospodarstw domowych ceną z tytułu zbiorowego odprowadzenia i oczyszczenia 1 m³ścieków, która pośrednio jest pochodną wysokości opłaty ekologicznej z tytułu wprowadzania 1 kg substancji zawartej w ściekach komunalnych. Zróżnicowanie wysokości stawek opłat ekologicznych w zależności od rodzaju ścieków pozwoli na wyodrębnienie dwóch zasadniczych użytkowników środowiska - przemysłu i sektora komunalnego, co umożliwi zoptymalizowanie wysokości tych stawek dla sektora komunalnego, a w konsekwencji przyniesie odczuwalne efekty dla odbiorcy indywidualnego. Koncepcja polegająca na różnicowaniu podmiotów korzystających ze środowiska ma swoje odzwierciedlenie w Ramowej Dyrektywie Wodnej 2000/60/EEC. Dodatkowo mając na uwadze szereg postulatów kierowanych przez podmioty korzystające ze środowiska proponuje się zmianę art. 292 ust. 1 ustawy poprzez obniżenie opłat, które ponoszą podmioty korzystające ze środowiska bez wymaganego pozwolenia (zamiast opłaty podstawowej podniesionej o 500% proponowane jest ponoszenie opłaty podniesionej o 100%).

Celem dodania w art. 293 nowego ust. 6 było obłożenie sankcją sytuacji, gdy odpady składowane są pomimo ustawowego zakazu ich składowania, wynikającego z ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach ( Dz. U. Nr 62, poz. 628 ). W takim przypadku podmiot korzystający ze środowiska obowiązany będzie do uiszczenia opłaty podwyższonej.

Pewnym modyfikacjom uległy również przepisy dotyczące opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych w zakresie poboru wód i wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi. Z uwagi na możliwość wystąpienia nadmiernych obciążeń finansowych dla podmiotów korzystających ze środowiska, wprowadzono całkowite zwolnienie z opłat za pobór wód dla potrzeb energetyki wodnej (art. 294 pkt 2). Z uwagi na wątpliwości co do uiszczania opłat przez pobierających morskie wody wewnętrzne dodano w art. 294 punkt 8. Dodatkowo, w art. 295 ust. 4 wprowadzono odmienne zasady ustalania opłaty za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi. Ujmowana woda, szczególnie powierzchniowa, z reguły zawiera już pewne substancje, które następnie wchodzą w skład ogólnej ilości substancji zawartych w odprowadzanych ściekach. Wprowadzona poprawka umożliwia ponoszenie opłaty za "ładunek zanieczyszczeń netto" zawarty w odprowadzanych ściekach. Zmiana art. 310 ust. 1 pkt 1 dopasowuje jego treść do ogólnego zapisu dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych w zakresie wprowadzania ścieków do wód lub do ziemi.

Doprecyzowano zapis art. 303 gdyż dotychczasowy budził wątpliwości co dzieje się z decyzjami o karze biegnącej po upływie 60 dni oraz w jakiej wysokości biegnie kara po tym terminie i czy w ogóle jakaś kara biegnie.

W art. 310 ust. 2 dokonano niezbędnego uzupełnienia warunków, od których uzależniona jest wysokość administracyjnej kary pieniężnej, o ilość odprowadzanych ścieków. W świetle ustawy kary mają być wymierzane zarówno za przekroczenie dopuszczalnego składu ścieków jak i ilości odprowadzanych ścieków (art. 274 ust. 2, art. 298 ust. 1 pkt. 2). Zgodnie z dotychczasowymi regulacjami stawka kar za przekroczenie obu warunków była jednakowa.

Korekta zapisu art. 314 ust. 1 wynika z faktu, że brak jest określenia na jakiej podstawie następuje stwierdzenie przekroczenia ilości odprowadzanych ścieków oraz niezręcznym zapisem dotyczącym trzykrotnych, w ciągu godzimy, pomiarów - zapis ten nie odpowiada pomiarom składu ścieków. Skład ścieków określa się nie na podstawie trzykrotnych pomiarów, a na podstawie jednego pomiaru próbki ścieków powstałej po wymieszaniu trzech próbek ścieków o jednakowej objętości, pobranych w ciągu godziny.

Zmiany dotyczące art. 317, 318 i 319 oraz zawarte w art. 4 pkt 1 i art. 5 projektu ustawy wyniknęły z analizy dotyczącej funkcjonowania systemu opłat podwyższonych wprowadzonych w ustawie - Prawo ochrony środowiska, dokonanej w kontekście postulatów wnoszonych w ostatnim czasie przez sektor komunalny oraz jednostki samorządu terytorialnego, która wykazała możliwość nadmiernego obciążenia opłatami podwyższonymi tych podmiotów, szczególnie w sytuacjach podejmowania przez nie przedsięwzięć związanych z realizacją zadań własnych gminy w zakresie oczyszczania ścieków komunalnych. Zaproponowane zmiany do ustawy mają na celu zoptymalizowanie istniejących w niej mechanizmów łagodzących restrykcyjność przedmiotowego systemu, a tym samym na stworzenie korzystniejszych warunków finansowych dla podmiotów podejmujących przedsięwzięcia służące do realizacji zadań własnych gminy.

Zmiany te odnoszą się głównie do:
1. Wydłużenia mechanizmu odraczania terminu płatności opłat podwyższonych poza obowiązujący okres 5 lat w sposób pozwalający na długofalowe oddziaływanie - nawet do roku 2015 - mechanizmów ochronnych w przypadku realizacji zadań z zakresu infrastruktury komunalnej, optymalizując tym samym warunki finansowania tych zadań. Terminy odraczania zostały dostosowane do terminów realizacji zadań wynikających z "Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych". Integralną częścią tego programu będzie "Program wyposażenia aglomeracji w systemy kanalizacji zbiorczej i oczyszczalnie ścieków". "Program wyposażenia ..." jest ściśle powiązany z terminami realizacji zobowiązań w trakcie tymczasowego zamknięcia negocjacji wynegocjowanych z Komisją Europejską w obszarze "Środowisko - jakość wód".

2. Korzystniejszych warunków związanych z pozyskiwaniem oraz stopniowym gromadzeniem środków na realizację zadań własnych gminy w zakresie kanalizacji i oczyszczania ścieków komunalnych poprzez:
- umorzenie całej odroczonej opłaty podwyższonej, w sytuacjach terminowego zrealizowania przedsięwzięcia,
- zawieszenie postępowania w przedmiocie odroczenie opłaty podwyższonej jeszcze przed dniem zatwierdzenia "Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych" (stworzony został dwu letni okres ochronny dla grupy podmiotów zobowiązanych do realizacji wynikających z tego programu),
- uwzględnienie faktu, że realizacja tych przedsięwzięć odbywać się może na zasadzie współfinansowania tej inwestycji przez kilka podmiotów, a inwestorem głównym tego zadania nie zawsze jest gmina.

Wszystkie ww. modyfikacje w obrębie systemu opłat podwyższonych zostały zaproponowane w taki sposób, aby jednocześnie zachować jego stymulacyjne oddziaływanie na podmioty nie posiadające wymaganych urządzeń chroniących środowisko przed zanieczyszczeniem, a jednocześnie dostosować ten system do wymogów Krajowego programu oczyszczania ścieków komunalnych. Program ten będzie stanowił realizację zadań wynikających z ustawy -Prawo wodne, w kontekście dyrektywy 91/271/EWG dot. oczyszczania ścieków komunalnych tj. wyposażenia aglomeracji w systemy kanalizacji. Natomiast termin realizacji tych zadań wynika z uzgodnień dokonanych z Komisją Europejską w trakcie tymczasowego zamknięcia negocjacji w obszarze "Środowisko".

W art. 378 ust. 2 dokonano doprecyzowania istniejących kompetencji wojewody w zakresie przedsięwzięć, dla których sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko jest obowiązkowe. Proponowane zmiany zapewnią jednolitą właściwość wojewody w przypadku wskazanych przedsięwzięć, zmian dokonywanych w instalacjach, których realizacja jest zaliczona do tych przedsięwzięć, oraz eksploatacji instalacji, których realizacja jest zaliczona do tych przedsięwzięć. Usunięto także błędny zawarty w art. 378 ust. 1, który powinien być niezwłocznie usunięty. Z poprawkami dokonanymi w art. 378 ust. 2 wiążą się zmiany w art. 95 ust. 1, art. 135 ust. 2 i 3, art. 220 ust. 2 pkt. 13, art. 238 , art. 240 i 423 ust. 1 Prawa ochrony środowiska oraz w art. 19 ust. 2 pkt 1, art. 24 ust. 2 pkt 1, art. 26 ust. 3 pkt 1, art. 53 ust. 3 pkt 1 ustawy o odpadach (art. 3 projektu) i w art. 140 ust. 2 pkt 1 ustawy - Prawo wodne (art. 4 pkt 2 projektu).

Zmiany art. 402 dotyczące przekazywania funduszy z tytułu opłat i kar zwiększają marszałkom województw i wojewódzkim inspektorom ochrony środowiska możliwości finansowe obsługi systemu opłat i kar. Powinny one jednocześnie spowodować większą aktywność urzędów marszałkowskich w egzekwowaniu nie uiszczonych bądź uiszczonych w nieprawidłowej wysokości opłat. Doprecyzowano także możliwe kierunki wydatkowania środków funduszy - art. 409 i art. 410

W świetle ostatecznego stanowiska Komisji Europejskiej, zgodnie z którym wszystkie instalacje istniejące muszą uzyskać pozwolenie zintegrowane do 30 października 2007 r., odpowiedniej zmiany dokonano w art. 424 ust. 3.

Koniecznym modyfikacjom uległo także nazewnictwo stosowana w ustawie - Prawo ochrony środowiska. Zmiany te mają na celu dostosowanie do ustawy - Prawo geologiczne i górnicze przepisów art. 3 pkt 38 lit. e i art. 374 ust. 1 pkt 1, do ustawy - Prawo o miarach przepisów art. 305 ust. 3 pkt 2 i art. 307 ust. 1 oraz do ustawy o Inspekcji Sanitarnej przepisów art. 57.

Wprowadzono również odpowiednie zmiany o charakterze redakcyjnym, mające na celu doprecyzowanie przepisów ustawy (art. 176 ust. 2 i ust. 3 pkt 1 lit. c , art. 293 ust. 3, art. 309 ust.2, art. 220 ust. 2 oraz art. 299 ust. 1 pkt 2).

Z uwagi na fakt, iż zaproponowane zmiany w ustawie - Prawo ochrony środowiska mają charakter uściślający i doprecyzowujący, a nie zmieniają istoty instytucji prawnych już funkcjonujących, nie powodują one wzrostu obciążeń budżetu państwa.

Powrót