(put title here)

U z a s a d n i e n i e

A. Do art. 1.

        Celem niniejszej ustawy jest znowelizowanie ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody w zakresie jej dostosowania do przepisów Unii Europejskiej oraz innych ustaw, a także wyeliminowanie drobnych niedociągnięć natury formalno - redakcyjnej.
Wprowadzenie proponowanych zmian spowoduje skuteczniejszą ochronę przyrody.

Dotychczasowe pojęcie ochrony częściowej zawarte w art. 2a pkt. 4, w praktyce jest mylnie pojmowane i uważa się, że ochronie częściowej podlega część obszaru lub obiektu. Tymczasem pojęcie to odnosi się wyłącznie do ochrony gatunkowej roślin i zwierząt. W zamian tego pojęcia, dla obszarów objętych ochroną, wprowadzono pojęcie "ochrona czynna", a dla określenia ochrony częściowej wprowadzono pkt. 4a.

Dodany art. 4a jest dopracowaniem zakresu państwowego monitoringu środowiska ze względu na obowiązek prowadzenia monitoringu przyrodniczego, zapisanego w konwencjach i porozumieniach.

Obecny zapis art. 8 ust. 2 nie jest możliwe zaliczanie wojewódzkich konserwatorów przyrody do korpusu służby cywilnej i dlatego ust. 2 zostaje skreślony aby umożliwić ich zatrudnienie na podstawie ustawy o służbie cywilnej.

Dodanie w art. 11 ust. 4a wynika z potrzeby przestrzegania terminów wydania decyzji o międzynarodowym handlu dzikimi roślinami i zwierzętami.
Zmiana ustępu 5 podyktowana jest potrzebą uściślenia dotychczasowego zapisu.

W art. 13 wprowadzono nową formę ochrony przyrody - "obszary o znaczeniu międzynarodowym", ze względu na potrzebę wyznaczenia w Polsce Europejskiej Sieci "NATURA 2000". Dzięki temu obiektami Europejskiej Sieci "NATURA 2000" będą mogły być także obszary użytkowane gospodarczo.

Dodanie w art. 13a ust. 1a wynika z potrzeby nadania sensu utworzenia "otuliny".

Dodanie drugiego zdania w ust. 4 określa jakie ustalenia zawarte w planie ochrony są wiążące dla miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
Zmiana aktu prawnego w ust. 5 i 6 ("zarządzenia") zamiast "rozporządzenia" ma na celu uproszczenie toku ustanawiania planu ochrony, który często składa się z wielu obszarowych form ochrony przyrody, załączników i map.
Dodanie ust. 7 ma na celu wyeliminowanie obowiązku sporządzania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego w przypadku gdy nie ma to znaczenia dla ochrony przyrody obszarów, dla których sporządza się plan ochrony. Np. nie ma sensu przeprowadzania procedury sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla małego rezerwatu przyrody położonego w głębi kompleksu leśnego. Ta poprawka w znaczący sposób ograniczy wydatki z budżetu państwa.
Dotychczasowy termin jednego roku na sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego był nierealny i dlatego zaproponowano a ust. 7a okres 3-letni. Doprecyzowano, że koszty sporządzenia tego planu obciążają budżet wojewody (było - budżet państwa).

Poprawka w art. 13b ust. 2 pkt. 2 i 3 wynika ze zmiany pojęcia ochrony "częściowej" na pojęcie ochrona "czynna".
Dodanie ust. 1a stało się niezbędne w celu wyraźnego określenia jakie prace należy wykonać w celu sporządzenia projektu planu ochrony, gdyż dotychczasowe zapisy uniemożliwiają zawarcie jasnych zapisów w rozporządzeniach w sprawie szczegółowych zasad sporządzania planów ochrony.
Zmiana brzmienia ust. 4 jest następstwem dodania ust. 1a.
Ustanowienie nowych zadań ochronnych należy dokonać w możliwie krótkim terminie i dlatego proponuje się w ust. 5zastąpienie trybu w formie rozporządzenia na tryb w formie decyzji. Zadania roczne dotyczą tylko tych, które są odstępstwem od zakazów obowiązujących w stosunku do form ochrony przyrody. Ponadto, dla uproszczenia czynności administracyjnych proponuje się dopuścić aby w decyzji określono zadania roczne na kilka kolejnych lat ale nie dłużej jak na 5 lat. Zaznacza się, że nie jest to ustanowieniem zadań na okres 5 lat, gdyż nadal należy zachować ustalenie zadań na każdy kolejny rok (jest to związane z planowaniem finansowym).
W celu uniknięcia dotychczasowych nieporozumień, nowe brzmienie pkt. 2 w ust. 5 precyzuje, że zadania ochronne muszą określać rodzaj, rozmiar i lokalizację zadań, a w pkt. 3 sposoby ochrony czynnej gatunków roślin i zwierząt.
Ust. 5a dodano w celu zapewnienia określonego nadzoru nad prawidłowością ochrony czynnej, określonej prze wojewodów, gdyż jak wskazuje praktyka, występowały znaczne nieprawidłowości, sprzeczne z zasadami ochrony przyrody.

Dodany art. 13c jest następstwem wprowadzenia pkt. 3a w art. 13 ust. 1. Treść art. 13c jest wymogiem określonym w dyrektywie siedliskowej Unii Europejskiej.

Dodany art. 13d uzasadnia się jak wyżej.

Zmiana brzmienia ust. 6a w art. 14 doprecyzowuje ustalenie stawek opłat, o których mowa w tym ustępie. Dodano też, że wpływy z tych opłat mogą być także przeznaczone na zadania związane z bezpieczeństwem turystów w parku narodowym.
Zastąpienie "rozporządzenia" "zarządzeniem" w ust. 8 ma uprościć wydanie tego aktu prawnego.
Dodanie ust. 8a jest niezbędnym uzupełnieniem dotyczącym statutów parków narodowych.
Zapis ust. 12 jest częściowo powtórzeniem ust. 9 i jest zbyt daleko idącym, dlatego został zaproponowany do skreślenia.
Poprawka w ust. 13 ma uzasadnienie, jak podano wcześniej.
Dodanie ust. 13b przywraca stan sprzed wprowadzenia ustawy z dnia 7 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody.

W art. 16 zmiana zapisu ust. 2 i 2a wynika z potrzeby podniesienia efektywności działań dyrektora parku narodowego.
Dodanie ust. 2b pkt. a - f umożliwia wybór najlepszych kandydatów na to stanowisko po upływie kolejnych 5-cio letnich kadencji. Jednakże zapis pkt. d zapewnia dotychczasowemu dyrektorowi parku narodowego pozostanie nadal pracownikiem Służby Parku Narodowego.
Poprawka do ust. 4a przywraca pierwotny sens organu doradczego dyrektora parku narodowego.
Poprawka w ust. 6 pkt. 2 jest porządkującą, wynikającą ze zmiany stosownych ustaw.

Poprawka w art. 18 ust. 2 pkt. 7 jest poprawką dostosowującą do aktualnych pojęć w innych ustawach.
Dalsze poprawki w ust. 2 - 10 porządkują dotychczasowe przepisy dotyczące Straży Parku w parku narodowym.

Poprawka do art. 23 ust. 3 wynika z potrzeby pełniejszej informacji dotyczących rezerwatów przyrody.
Poprawka w ust. 5 usuwa błąd redakcyjny w dotychczasowym zapisie.
Dodanie ust. 5b ma na celu podanie pełniejszej informacji o rezerwatach przyrody.
Poprawka w ust. 7 ma na celu określenie ustalenia opłat w rezerwatach przyrody według takich samych zasad, jak w parkach narodowych.

Dodanie w art. 23a ust. 2 ma związek z dodaniem poprawki 2.

Poprawki wprowadzone do art. 24, 24a i 26a doprecyzowują obecne zapisy.
Treść tych zapisów doprecyzowuje zakazy w stosunku do parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu.
Podzielenie dotychczasowego zapisu pkt. 11 w art. 26a na pkt. 11 i 11a podyktowane jest dotychczasowym zbyt daleko idącym zakazom wypalania np. gałęzi drzew na zrębach w lasach.
Całkowity zakaz używania łodzi motorowych w parkach krajobrazowych oraz obszarach chronionego krajobrazu jest zbyt rygorystyczny (np. dla żeglugi w Mazurskim Parku Krajobrazowym). Dlatego proponuje się możliwość używania tych łodzi na wyznaczonych akwenach lub szlakach.
Dopisanie pkt. 16 w art. 26a jest adekwatne do ochrony parków krajobrazowych.
Poprawka w ust. 4 wynika z poprawki, o której mowa dla ust. 11.

Dotychczasowy zapis pkt. 1 w art. 27a art. 2 sprowadza ochronę gatunkową niemalże do zera. Nowy zapis uwzględnia potrzeby racjonalnego gospodarowania ale ogranicza możliwość bezwzględnego nie przestrzegania zakazów w stosunku do ochrony gatunkowej.
Uzupełnienie zapisu w pkt. 5 przywraca pierwotny słuszny zapis ustawy umożliwiający pozyskiwanie roślin dla celów leczniczych i przemysłowych, które zostały objęte ochroną nie ze względu na rzadkość ich występowania lecz ze względu na możliwość ich "przeeksploatowania".
Poprawka w ust. 7 jest także doprecyzowująca jw. lecz w odniesieniu do zwierząt chronionych.

Opóźnienie okresu, w którym można usuwać gniazda z budek lęgowych, o którym mowa w art. 27b ust. 2 pkt. 1 wynika z możliwości zasiedlenia ich przez nietoperze jeszcze w pierwszej połowie października.
Uzasadnienie do kolejnych propozycji w art. 27b jest zbieżne z uzasadnieniem dla poprawek do art. 27a.

Poprawki do art. 27c są poprawkami doprecyzowującymi dotychczasowe zapisy.

Poprawki do art. 27d doprecyzowują dotychczasowe zapisy.
Dodanie ust. 8 i 9 w art. 27d jest dostosowaniem do wymogów Konwencji waszyngtońskiej o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem.

Poprawka do art. 27e wynika z tego, że przede wszystkim powinno obowiązywać zgłoszenie przetrzymywania roślin i zwierząt oraz ich uprawa i hodowla (dotyczy gatunków podlegających ograniczeniom określonym umowami międzynarodowymi).
Poprawka do ust. 5 porządkuje w jakim akcie prawnym określone będą warunki znakowania określonych roślin i zwierząt.

Dotychczas brak było w art. 28 określenia kryteriów uznawania drzew za pomniki przyrody. Zostaną one określone w zarządzeniu Ministra Środowiska.

Dotychczas brak było w art. 30 określenia rodzaju użytków ekologicznych obejmowanych ochroną, a tym samym niepełne było rozpoznanie co chroniono w tych użytkach. Obecna propozycja uzupełnia te braki.

Dotychczas brak było odstępstw od zakazów w stosunku do form ochrony przyrody, o których mowa w art. 31a i dlatego te formy ochrony przyrody miały bardziej restrykcyjne zakazy aniżeli np. rezerwaty przyrody. Wprowadzenie odstępstw łagodzi te restrykcyjne zakazy.

Zawarte propozycje do art. 32 i 34 mają charakter poprawek doprecyzowujących istniejące zapisy.

Dodany ust. 3 w art. 35 wynika z potrzeby stworzenia podstaw prawnych niezbędnych do realizacji krajowej strategii i programów ochrony różnorodności biologicznej. Działania w tym zakresie wynikają z obowiązku określonego w konwencji o różnorodności biologicznej.

Zmiana brzmienia art. 35a wynika z tego, że zapis był rozumiany jako wymóg objęcia formami ochrony przyrody wszystkich siedlisk wymienionych w rozporządzeniu, co w praktyce nie jest możliwe do wykonania.

Centralny rejestr form ochrony przyrody musi być prowadzony, gdyż inaczej nie jest możliwe prawidłowe wykonywanie zadań przypisanych ministrowi właściwemu do spraw środowiska. Niemożliwe jest również sporządzanie danych do sekretariatów konwencji i porozumień międzynarodowych. Dlatego zmieniono ust. 1 w art. 39.
Poprawki do dalszych ustępów porządkują sprawy dotyczące przekazywania raportów o formach ochrony przyrody.

Obecnie nie jest możliwe wykonanie przez wojewodę wszystkich zadań w zakresie ochrony przyrody i dlatego staje się konieczne przemieszczenie niektórych zadań na starostę z zakresu zadań administracji rządowej, zgodnie z propozycją do art. 39a.

Poprawki do art. 42 ust. 4 mają charakter doprecyzowujący dotychczasowy zapis.
Zezwolenie na odstępstwa od zakazów wprowadzania do środowiska przyrodniczego zwierząt lub roślin, a także ich form rozwojowych obcych rodzimej faunie i florze powinny w każdym przypadku należeć do kompetencji ministra właściwego do spraw środowiska w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw rolnictwa. Dotychczas zasada ta nie odnosiła się do ryb. Wyjątek ten powinien być zmieniony poprzez skreślenie ust. 5
Zakazy wprowadzania do środowiska przyrodniczego roślin obcych rodzimej florze nie są zasadne w stosunku do terenów zieleni i i lasów i dlatego proponuje się dodanie ust. 6.

Poprawka do art. 44 ma na celu określenie procedury wydawania zgody na zmianę przeznaczenia terenu zajętego przez starodrzew.

Proponuje się skreślić ust. 4 w art. 46 gdyż zatwierdzanie przez samorządy programów działalności i rozwoju ogrodów botanicznych i zoologicznych uznaje się za zbędne.
Pozostałe propozycje wynikają z potrzeby dostosowania przepisów krajowych do przepisów Unii Europejskie, określonych w dyrektywie o ogrodach zoologicznych, ale uznano również, że takiej samej regulacji wymagają sprawy dotyczące ogrodów botanicznych. Brano tu pod uwagę, że ogrody botaniczne i zoologiczne spełniają ważną rolę w ochronie gatunków zagrożonych wyginięciem w stanie naturalnym.

Uzupełnienie art. 47 umożliwi wojewodzie wydawanie upoważnienia podległym służbom do wykonania czynności w zakresie ochrony przyrody. Dotyczy to w szczególności dyrektorów parków krajobrazowych. Do tej pory wojewoda musiał zwracać się o wykonanie tych czynności przez starostę.

Poprawka w art. 47e ujednolica możliwość postępowania przez uprawnione organy przy wydawaniu zezwoleń na usuwanie drzew i krzewów,

Poprawki do art. 47f - 47ł urealniają i precyzują sprawy związane z działaniami w zakresie ochrony terenów zieleni, drzew i krzewów.

Podstawą prawną wypłaty odszkodowań przez Skarb państwa za szkody wyrządzone przez wilki jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10. 09. 1997 r. w sprawie gatunków zwierząt chronionych wyrządzających szkody, za które odpowiada Skarb państwa. Zasadne jednak jest wpisanie tego wprost do ustawy w art. 52 ust. 1,

Poprawki do art. 58 i 59 mają charakter doprecyzowujący i uzupełniający o niezbędne zapisy.

Dodanie art. 64a polegające na zachowaniu dotychczas używanych mundurów przez Służby Parków Narodowych i Służby Parków Krajobrazowych z 28 miesięcy do czasu wyczerpania zapasów, wynika z potrzeby oszczędności wydatków budżetowych na nowe umundurowania.

Rozwiązania zaproponowane w przedmiotowej ustawie powinny wpłynąć na obniżenie kosztów tworzenia jednostkowych planów ochrony, określanych obecnie wskaźnikowo na kwotę 112 zł za 1 ha. Dotychczas już poniesione oraz zamierzone łączne koszty opracowania planów ochrony, np.: dla parków narodowych kształtują się na poziomie 34,3 mln. zł. Propozycja przedłożona w art. 13b ust.5a umożliwia ministrowi właściwemu do spraw środowiska ustanowienia zadań ochronnych na okres do 5 lat , rezygnując z obligatoryjnego do tej pory rocznego okresu. Należy zatem upatrywać w tym znacznych oszczędności w zakresie kosztów działaniach bieżącego w każdym parku narodowym, w którym ta możliwość zostanie zastosowana. Podanie nawet szacunkowych danych w tym aspekcie należy uznać za obarczone zbyt dużym błędem z uwagi na to, decyzje będą podejmowane zależnie od sytuacji. Na obecnym etapie nie można określić, w którym parku i na jak długi okres np.: 2 czy 5 lat, należy określić zadania ochronne oraz ich niezbędny zakres. Generalnie natomiast nastąpi zmniejszenie częstotliwości wykonywania tych przedsięwzięć, w czym należy upatrywać główne źródło oszczędności środków publicznych. Określenie nowych zasad wykonania i nowelizacji istniejących planów ma za zadanie uniknięcia dowolności w działaniu przez nadmierne rozszerzania koniecznych działań, np.: przez włączanie do planu ochrony zadań mających charakter badań naukowych.
Oszacowanie kosztów wprowadzenia zmian w art. 58 nie jest możliwe ze względu na brak możliwości ustalenia kosztów jednostkowych. Koszty utrzymania przejętych do depozytu zwierząt na granicy państwa, z uwagi na biologię gatunku, będą bardzo zróżnicowane, np.: wielkość, wymagania żywieniowe, zakres opieki weterynaryjnej, a także na koszt transportu do miejsca przetrzymywania, co ma szczególne znaczenie dla zwierząt egzotycznych - ciepłolubnych.
Inne propozycje zmiany do ustawy nie mają wpływu na skutki ekonomiczne nowelizacji.
Przechodząc do dalszej oceny skutków regulacji wskazanych w uchwale nr 13 Rady Ministrów z dnia 25 lutego 1997r.-Regulamin pracy Rady Ministrów (M.P. Nr 15, poz. 144 z późn. zm.) należy wskazać, iż wejście w życie projektowanego aktu prawnego nie wywoła skutków społecznych, w szczególności mających wpływ na rynek pracy, konkurencyjność wewnętrzną i zewnętrzna gospodarki oraz sytuację i rozwój regionalny.
Wejście w życie przedmiotowej ustawy wywoła skutki prawne, wpłynie bowiem na ograniczenie uznaniowości i uproszczenie stosowanych procedur, a także wewnętrzną spójność systemu prawnego.
Treść tego aktu prawnego nie jest sprzeczna z prawem Unii Europejskiej.

B. Do art. 2.

        Zawarte propozycje do zmiany ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r. o rybactwie śródlądowym polegają na dostosowaniu jej do przepisów Unii Europejskiej.
Przepisy art. 3 są sprzeczne z kompetencją ministra właściwego do spraw środowiska, wyrażoną w art. 42 ust. 4 ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody i dlatego proponuje się skreślenie art. 3 ustawy o rybactwie śródlądowym.
        Zmiana w art. 8 polegająca na wprowadzeniu zakazu połowu ryb z użyciem prądu zmiennego dostosowuje przepisy ustawy do postanowień Konwencji z dnia 19 września 1979 r. o ochronie gatunków dzikiej flory i fauny europejskiej oraz siedlisk, a także do Dyrektywy rady 92/43 z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory. Wprowadzenie zakazu połowu węgorzy kuszą wiąże się z koniecznością ochrony tego gatunku przed kłusownictwem. Zakaz połowu wędką z użyciem żywej przynęty wynika z niehumanitarności tej metody połowu ryb.
        Przepisy art. 8 uzupełniono o zakaz sprzedaży i kupna ryb pochodzących z amatorskiego połowu. Amatorski połów ryb nie powinien być prowadzony w celach zarobkowych. Połowy amatorskie okoni w Zalewie Szczecińskim, w celu ich odsprzedaży przetwórcom, doprowadziły do pogorszenia się stanu populacji tego gatunku w Zalewie.
        W art. 11 wprowadzono przepis zakazujący dokarmiania i zanęcania ryb. Ilość zanęt wprowadzonych do wód jezior i innych zbiorników wodnych przez osoby uprawiające amatorski połów ryb powoduje wzrost zanieczyszczenia tych wód.
        Ze względu na potrzebę zapewnienia szczególnej ochrony dla ryb wędrujących dodano art. 14a aby zapewnić im ochronę w trakcie przepływu lub odbywania tarła. W czasie prac związanych z zarybieniami istotnym utrudnieniem jest obecnie brak podstawy prawnej do wprowadzenia zakazu połowu ryb w okresie ich masowych wędrówek.
        Zmiana brzmienia art. 17 podyktowana jest potrzebą harmonizacji przepisów ustawy o rybactwie śródlądowym z ustawą o ochronie przyrody w zakresie kompetencji wojewody w sprawach ochrony roślin i zwierząt. W przepisach art. 17 uwzględniono również potrzebę szybkiego reagowania na stwierdzone nieprawidłowości w trakcie wykonywania połowów przez podmioty, które uzyskały zezwolenie.
        Dodanie art. 17a ma na celu umożliwienie staroście podjęcie niezbędnych działań dla zapewnienia swobodnego przepływu ryb populacji dwuśrodowiskowych przez różnego rodzaju przegrody w czasie ich masowych wędrówek.
Zmiana brzmienia w art. 22 ust. 2 wynika z potrzeby zwiększenia uprawnień Państwowej Straży Rybackiej w kontrolowaniu przestrzegania przepisów ustawy o ochronie przyrody związanych z gospodarką rybacką, w odniesieniu do roślin i zwierząt dziko występujących.
        Zaproponowane zmiany w art. 27 w ust. 1 i innych artykułach wynikają z konieczności określenia sankcji karnych za naruszenie przepisów ustawy o rybactwie.

C. Do art. 3.

        Poprawka zaproponowana do ustawy o lasach ma za zadanie dodać pracownikom Służby Leśnej zajmowania się także sprawami zwalczania wykroczeń i przestępstw z zakresu ochrony przyrody.

D. Do art. 4.

        W celu dostosowania wymogów ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym do wymogów ustawy o ochronie przyrody niezbędne jest wprowadzenie do przedmiotowej ustawy spraw dotyczących terenów zieleni, gdyż są one nieodzownych składnikiem zagospodarowania przestrzennego, szczególnie na obszarach rekreacyjno-wypoczynkowych, o których mowa w art. 10 ust. 1b ustawy.
        Ze względu na częściowo rozbieżne przepisy zawarte w art. 37 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym a art. 47d ust. 1 ustawy o ochronie przyrody w zakresie czasowego zagospodarowania tereny gminy, zaproponowano aby sposób zagospodarowania przedmiotowych terenów był realizowany z uwzględnieniem zasad określonych przepisami o ochronie przyrody, czyli poprzez urządzenie terenów zieleni.

E. Do art. 5.

        Wprowadzenie poprawki do ustawy - Prawo łowieckie do art. 37 ma na celu uprawnienie Państwowej Straży Łowieckiej do kontrolowania przestrzegania zakazów wynikających z ustawy o ochronie przyrody w zakresie ochrony zwierząt, które nie są zwierzętami łownymi.

F. Do art. 6.

Poprawki zaproponowane do ustawy - Prawo wodne mają na celu dostosowanie jej do wymogów ustawy o ochronie środowiska, w zakresie usuwania drzew, z ważnych dla dla Unii Europejskiej siedlisk przyrodniczych, siedlisk roślin i siedlisk zwierząt jakie znajdują się na terenach międzywala i koryt rzek. Usuwanie drzew i krzewów z tych terenów nie powinno odbywać się bez zgody organu ochrony przyrody, jakim jest wojewoda.
W celu przestrzegania Konwencji o ochronie różnorodności biologicznej w pozwoleniach wodnoprawnych niezbędne jest uwzględnienie charakterystyki przyrodniczej obszaru objętego tym pozwoleniem i dlatego dodano pkt. 5a w ust. 1 art. 132 ustawy.

G. Do art. 7.

        Skreślenie art. 19 i 20 w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt wynika z faktu, iż problematykę w nim zawartą reguluje art. 27b ustawy o ochronie przyrody.

Powrót