Uwagi do ustawy o ochronie przyrody

Wniosek Towarzystwa Ochrony Puszczy Białowieskiej, Ogólnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptaków i Lubuskiego Klubu Przyrodników o zmiany w Ustawie o ochronie przyrody

Podpisane niżej organizacje pozarządowe wnioskują o uwzględnienie w projekcie Ustawy o zmianie ustawy o ochronie przyrody (zwanej niżej PROJEKTEM) propozycji zmian odnoszących się zarówno do Projektu, jak i obowiązującej Ustawy o ochronie przyrody z dn. 16.10.1991 r. (zwanej niżej USTAWĄ).

Postulowane zmiany odnoszą się przede wszystkim do parków narodowych oraz do struktur centralnych odpowiedzialnych za politykę ochrony przyrody w Polsce. Proponowane zmiany wyeliminować mają niespójności, które w znacznym stopniu utrudniały do tej pory skuteczną realizację polityki ochrony przyrody w ramach parków narodowych. Wykorzystują również bogate doświadczenia kilkuletniej kampanii na rzecz powiększenia Białowieskiego Parku Narodowego w czasie której niedoskonałości obecnego systemu ujawniły się z całą ostrością.

W związku z powyższym proponujemy, co następuje:

1. W ust. 1. art. 7. USTAWY stwierdzenie "(...) przy pomocy Głównego Konserwatora Przyrody" należy zastąpić (...) przy pomocy urzędu Głównego Konserwatora Przyrody. Ust. 2. powinien uzyskać brzmienie: Głównego Konserwatora Przyrody wylania się w drodze konkursu, przeprowadzanego przez Państwową Radę Ochrony Przyrody na kadencję 6-letnią. Minister właściwy do spraw środowiska może odwołać Głównego Konserwatora Przyrody na wniosek podpisany przez 3/5 składu Państwowej Rady Ochrony Przyrody. Należy dodać ust. 3. w brzmieniu: Urząd Głównego Konserwatora Przyrody obejmuje Departament Parków Narodowych oraz właściwy departament do spraw pozostałych form ochrony przyrody. Główny Konserwator Przyrody odpowiada za współprace z organizacjami pozarządowymi działającymi na rzecz ochrony przyrody w Polsce. Należy dodać ust. 4. w brzmieniu: Urząd Głównego Konserwatora Przyrody dysponuje budżetem, którego wielkość określają środki niezbędne dla zapewnienia prawidłowego funkcjonowania i rozwoju wszystkich istniejących
parków narodowych, potrzeby nowych inicjatyw w zakresie ochrony przyrody i realizacja własnych celów statutowych Urzędu.

Uzasadnienie: Stworzenie apolitycznego urzędu Głównego Konserwatora Przyrody jest niezbędne dla zapewnienia ciągłości realizacji polityki ochrony przyrody w Polsce. Skuteczna ochrona przyrody wymaga konsekwentnego wdrażania długofalowej wizji, bez względu na dokonujące się zmiany o charakterze politycznym, wynikające z procedur demokracji parlamentarnej.

2. W ust. 1. art. 14. USTAWY dodać: Park narodowy pełni wobec społeczeństwa funkcje edukacyjne, służące podnoszeniu poziomu świadomości ekologicznej i wrażliwości na piękno ojczystej przyrody. Park narodowy, będąc istotnym i aktywnym elementem regionalnego ekorozwoju, ucieleśnia idee "parków dla życia". W szczególności park narodowy sprzyja wszelkim inicjatywom służącym zachowaniu miejscowej tradycji i kultury oraz działalności gospodarczej nie kolidującej z ochrona przyrody i służącej zrównoważonemu rozwojowi otoczenia parku.

Uzasadnienie: Konieczne jest specjalne zaakcentowanie prospołecznych funkcji parków narodowych. Ustawa o ochronie przyrody powinna dostarczać płaszczyzny porozumienia i partnerskiej współpracy parków narodowych ze społecznościami miejscowymi.

3. W ust. 6. art. 14. PROJEKTU zdanie "Warunki udostępniania parku narodowego (...)" powinno zostać zastąpione zdaniem: Warunki udostępniania parku narodowego obejmują w szczególności czas, miejsce i sposób korzystania z zasobów parku.

Uzasadnienie: Proponowana zmiana oznacza odejście od powszechnie stosowanej zasady "odstępstw od zakazów" na rzecz zasady powszechnej dostępności uwarunkowanej poszanowaniem obowiązujących reguł.

4. W ust. 6a art. 14. PROJEKTU należy wykreślić: "stawka opłaty za wstęp (...) "Monitor Polski"".

Uzasadnienie: Określenie górnego pułapu stawki opłaty za zwiedzanie parku narodowego odbiera dyrektorowi parku istotny element prowadzenia racjonalnej polityki turystycznego udostępniania parku. Ponadto, ustalenie pułapu opłat na poziomie określonym w Projekcie urąga roli, jaka parki powinny pełnić w społeczeństwie i poważnie ogranicza motywacje podnoszenia jakości udostępniania parków.

5. Pkt 5) ust. 7 art. 14. PROJEKTU powinien uzyskać brzmienie: zakazy właściwe dla określonych obszarów ochrony wyodrębnionych w danym parku narodowym, wybrane spośród wymienionych w art. 23a.

Uzasadnienie: Proponowany zapis likwiduje niespójność ustawy wynikającą z określenia zakazów obowiązujących w całym parku z jednej strony, przy istniejącym podziale na rożne obszary ochrony, przewidziane w Planie ochrony parku, z drugiej strony.

6. Należy wykreślić ust. 7a art. 14. PROJEKTU.

Uzasadnienie: Przewidywana możliwość likwidacji parku narodowego ze względu na jedynie teoretyczne okoliczności (lecz nierealne i trudno wyobrażalne), może stanowić niebezpieczna furtkę dla inicjatyw wymierzonych przeciwko parkom narodowym.

7. Ust. 1. art. 21. USTAWY powinien uzyskać brzmienie: Departament Parków Narodowych przy Głównym Konserwatorze Przyrody koordynuje i nadzoruje działalność parków narodowych. Departament Parków Narodowych reprezentuje polskie parki narodowe w imieniu Rządu RP na arenie międzynarodowej. Ust. 2. art. 21. USTAWY powinien uzyskać brzmienie: Dyrektora Departamentu Parków Narodowych powołuje i odwołuje Główny Konserwator Przyrody. Ust. 3. art. 21. USTAWY powinien uzyskać brzmienie: Do zadań Departamentu Parków Narodowych należy w szczególności: punkty 1-5 bez zmian. Należy wykreślić ust. 4. art. 21. Art. 22 USTAWY powinien otrzymać brzmienie: Parki narodowe i Departament Parków Narodowych przy Głównym Konserwatorze Przyrody używają (...)

Uzasadnienie: Praktyka pokazuje, iż Krajowy Zarząd Parków Narodowych stanowi zbędny balast. Jest to ciało o mało czytelnym usytuowaniu w strukturze ministerstwa, stabilizujące układy niesprzyjające zmianom niezbędnym dla skutecznej ochrony przyrody w Polsce. Parki narodowe potrzebują silnej, fachowej i politycznie niezależnej reprezentacji na szczeblu państwa. Taką reprezentacją powinien być Departament Parków Narodowych w urzędzie Głównego Konserwatora Przyrody.

Ponadto: Z ust. 1. art. 13 USTAWY należy wykreślić pkt 4), a w ust. 2. tego artykułu zamiast "pkt 1-4" powinno być: pkt 1-3. Podobnie, należy wykreślić art. 26. USTAWY.

Uzasadnienie: Wobec braku jakichkolwiek instytucji egzekwujących realizacje ochrony przyrody na "obszarach chronionego krajobrazu", jest to twór istniejący jedynie na papierze, szeroko wykorzystywany do celów propagandowych, gdy zachodzi potrzeba wykazania powszechności obszarowej ochrony przyrody w Polsce. Najłagodniejsza forma ochrony obszarowej, dająca prawne podstawy dla działań na rzecz ochrony przyrody stanowi park krajobrazowy.

Propozycje podpisały do tej pory następujące organizacje:

Towarzystwo Ochrony Puszczy Białowieskiej
Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków
Lubuski Klub Przyrodników

Dlaczego propozycji tych nie podpisało PTOP "Salamandra"?

Powrót