Polskie Towarzystwo Ochrony Przyrody „Salamandra”
 


Trzecie wytyczne wiatrakowe

W latach 2008 i 2009 PTOP „Salamandra” koordynowało przygotowanie dwóch pierwszych wersji „Tymczasowych wytycznych dotyczących oceny oddziaływania elektrowni wiatrowych na nietoperze”, które zostały opublikowane w Internecie pod szyldem Porozumienia dla Ochrony Nietoperzy. W tym roku eksperci z naszego Towarzystwa przygotowali kolejną, trzecią wersję tych wytycznych, tym razem bez przymiotnika „tymczasowe”.

Mroczek posrebrzany - jeden z gatunków nietoperzy narażonych na kolizje z łopatami elektrowni wiatrowych

Mroczek posrebrzany - jeden z gatunków nietoperzy narażonych na kolizje z łopatami elektrowni wiatrowych
Fot. Andrzej Kepel

Na podstawie metodyki zaproponowanej w pierwszych dwóch wersjach tego opracowania wykonano do tej pory badania i raporty oddziaływania na środowiska dla co najmniej 100 farm wiatrowych w różnych regionach Polski. Dane z prawie połowy tych opracowań udało się zebrać, dzięki dobrej woli specjalistów, którzy badania te prowadzili. Na podstawie tych doświadczeń można było opracować kolejną, znacznie bardziej szczegółową wersję wytycznych, jeszcze lepiej dostosowaną do polskich warunków (pierwsza powstawała w oparciu o jeszcze nieliczne doświadczenia krajowe i literaturę zagraniczną).

Podstawową cechą odróżniającą najnowsze wytyczne od poprzednich wydań opracowania jest to, że nie tylko opisano w nim metody badań, ale wykorzystując dotychczasowe wyniki, opracowano propozycję polskiej skali aktywności nietoperzy z poszczególnych grup gatunków. W oparciu o tę skalę podano także zasady formułowania zaleceń dotyczących poszczególnych inwestycji.

Tym razem Wytyczne nie będą jedynie publikowane w Internecie przez PON. Tę najnowszą wersję opracowano na zlecenie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, która ma zamiar wydać ją drukiem i oficjalnie rekomendować do stosowania w praktyce.

Andrzej Kepel


EUROBATS w Gruzji

Przedstawiciel „Salamandry” od lat aktywnie uczestniczy w pracach Komitetu Doradczego Porozumienia o Ochronie Europejskich Populacji Nietoperzy EUROBATS - czasem jako oficjalny przedstawiciel Polski, a czasem (jak w tym roku) jako ekspert z organizacji pozarządowych.

Fot. Archiwum

Tegoroczne spotkanie Komitetu Doradczego EUROBATS odbywało się pod znakiem trwającego międzynarodowego Roku Nietoperza, ogłoszonego przez UNDP, i miało miejsce w stolicy Gruzji - Tbilisi. Jak co roku, spotkali się na nim eksperci z większości krajów europejskich, a także z tych krajów Afryki i Azji, które dzielą z Europą populacje niektórych gatunków nietoperzy, by dyskutować na temat najskuteczniejszych rozwiązań prawnych oraz metod edukacji społeczeństwa, ochrony i badania nietoperzy, które powinny być rekomendowane stronom Porozumienia. Eksperci w grupach roboczych omawiali zagadnienia szczegółowe - np. metody ograniczania wpływu elektrowni wiatrowych na nietoperze, zasady rankingu najważniejszych europejskich schronień nietoperzy, negatywny wpływ oświetlania budowli, w których znajdują się kolonie rozrodcze tych zwierząt czy skuteczność różnego rodzaju schronień zastępczych, tworzonych w przypadku utraty dotychczasowych kryjówek.

Gdy pierwszego dnia obrad poszczególne kraje przedstawiały swoje plany dotyczące działań propagujących ochronę nietoperzy, przedstawicielka polskiego Ministerstwa Środowiska, pani Monika Lesz, poinformowała, że resort ten zamierza w roku 2012 zorganizować ogólnopolską Konferencję dotyczącą nietoperzy i ich ochrony.

Andrzej Kepel


CITES w pigułce - nowy podręcznik Salamandry

Kto próbował przebić się przez gąszcz przepisów regulujących m.in. handel okazami gatunków zagrożonych wyginięciem, ten wie, jak bardzo niewdzięczne jest to zadanie. Konwencja Waszyngtońska, rozporządzenia Rady i Komisji UE oraz ustawa o ochronie przyrody tworzą skomplikowany labirynt prawno-biologiczny, w którym mało kto jest w stanie zachować orientację. W tym celu pomocny może okazać się wydany pod koniec zeszłego roku przez PTOP „Salamandra” podręcznik zatytułowany „CITES w Polsce i Unii Europejskiej”.

Na blisko 200 stronach czytelnik znaleźć może wyczerpujące informacje na temat przewożenia okazów gatunków chronionych przez granicę, komercyjnego ich wykorzystywania, hodowli i uprawy, znakowania, rejestracji i wielu innych zagadnień związanych z tą tematyką. Całość jest bogato ilustrowana unikatowymi zdjęciami oraz urozmaicona wykresami i tabelami. Podręcznik wydany został w nakładzie 2000 egzemplarzy, które zostały rozdysponowane pomiędzy funkcjonariuszy Policji, Służby Celnej, Straży Granicznej, prokuratorów, sędziów, powiatowych lekarzy weterynarii oraz pracowników starostw powiatowych, odpowiedzialnych za rejestrację zwierząt.

Liczymy, że ta nowa na polskim rynku pozycja książkowa przyczyni się do skuteczniejszego zwalczania w naszym kraju nielegalnego handlu okazami gatunków zagrożonych wyginięciem oraz lepszego przestrzegania przepisów międzynarodowych regulujących to zagadnienie.

Borys Kala


Co to jest korzeń?

To nie kaktus, ale pochodzący z Afryki wilczomlecz opasły (Euphorbia obesa). Wszystkie gromadzące wodę wilczomlecze, podobnie jak wszystkie kaktusy, podlegają ochronie CITES.

To nie kaktus, ale pochodzący z Afryki wilczomlecz opasły (Euphorbia obesa). Wszystkie gromadzące wodę wilczomlecze, podobnie jak wszystkie kaktusy, podlegają ochronie CITES.
Fot. Andrzej Kepel

Tytułowe pytanie wydaje się banalne. Wcale jednak nie jest takie proste, gdy w grę wchodzą przepisy międzynarodowe. Czy celnik ma zatrzymać przemycany z Chin preparat z kłączy żeń-szenia, jeśli w załącznikach CITES wpisano, że ochronie podlegają jedynie korzenie tego gatunku, a z biologicznego punktu widzenia kłącze to nie korzeń?

Opracowanie na potrzeby wdrażania przepisów CITES (regulujących handel zagrożonymi gatunkami) definicji takich pojęć jak „korzeń”, „proszek”, „produkt finalny”, „ekstrakt”, „olejek eteryczny” i wielu innych, to jeden z tematów obrad Komitetu ds. Roślin CITES, które miały miejsce w Genewie w dniach 18-21 kwietnia 2011 r. Eksperci z kilkudziesięciu Państw radzili także nad takimi zagadnieniami, jak potrzeba ochrony niektórych gatunków roślin z Madagaskaru, zakres ochrony niektórych gatunków drzew, a także przypisy w załącznikach do Konwencji, uszczegóławiające zasady ochrony kaktusów i storczyków.

W tym roku w obradach Komitetu ds. Roślin uczestniczyła aktywnie wyjątkowo duża oficjalna delegacja z Polski. Trzech pracowników Ministerstwa było merytorycznie wspieranych przez dwoje ekspertów z Państwowej Rady Ochrony Przyrody - Hannę Werblan-Jakubiec (dyrektora Ogrodu Botanicznego w Warszawie) i Andrzeja Kepela (prezesa „Salamandry”). Tak liczne uczestnictwo nie jest jedynie wynikiem wzrostu aktywności Polski na forum CITES, ale stanowiło element przygotowań do polskiej prezydencji w Unii Europejskiej, która przypada w drugiej połowie tego roku. W tym czasie Polska będzie musiała koordynować udział delegacji krajów unijnych w spotkaniach pozostałych dwóch Komitetów - ds. Zwierząt oraz Stałego.

Andrzej Kepel


Przyroda bez tajemnic

Finały konkursów przyrodniczych „Salamandry” od wielu lat odbywają się w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 4 w Poznaniu

Finały konkursów przyrodniczych „Salamandry” od wielu lat odbywają się w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 4 w Poznaniu

W roku szkolnym 2010/2011 „Salamandra” zorganizowała tradycyjnie dwa konkursy szkolne. Konkurs Przyrodniczy dla Uczniów Gimnazjów i Szkół Podstawowych zatytułowany był „Rośliny i zwierzęta mokradeł” i składał się z czterech etapów (szkolnego, okręgowego, wojewódzkiego oraz ponadwojewódzkiego). Konkurs Przyrodniczy dla Uczniów Szkół Ponadgimnazjalnych przebiegał pod hasłem „Zwierzęta lasów” i obejmował swoim zasięgiem aż trzy województwa - wielkopolskie, kujawsko-pomorskie i zachodniopomorskie (składał się z dwóch etapów - szkolnego i ponadwojewódzkiego). Późną jesienią 2010 r. uczestnicy (ok. 6000) pisali testy etapów szkolnych, a na początku roku 2011 odbył się etap okręgowy Konkursu „Rośliny i zwierzęta mokradeł”. Wiosną do Poznania przyjechały osoby, które wykazały się największą wiedzą w etapach wstępnych. 19 marca o I miejsce w etapie wojewódzkim walczyli uczniowie z gimnazjów i szkół podstawowych, 5 maja - uczniowie szkół ponadgimnazjalnych (etap ponadwojewódzki). 21 maja spotkali się laureaci Konkursu „Rośliny i zwierzęta mokradeł” organizowanego przez „Salamandrę” oraz podobnego konkursu Klubu Przyrodników z województwa lubuskiego. Etapy finałowe odbyły się w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 4 w Poznaniu. Ich uczestnicy musieli wykazać się zarówno wiedzą teoretyczną, jak i umiejętnościami rozpoznawania gatunków na podstawie zdjęć, głosów, tropów oraz śladów żerowania. Wszyscy laureaci otrzymali liczne nagrody w postaci publikacji o tematyce przyrodniczej. Etapowi ponadwojewódzkiemu konkursu dla gimnazjów i szkół podstawowych towarzyszyła wycieczka przyrodniczo-edukacyjna.

Serdecznie gratulujemy zwycięzcom i ich nauczycielom, dziękujemy osobom i instytucjom, które wsparły organizację Konkursów i zapraszamy do udziału w ich przyszłorocznych edycjach!

Z nazwiskami laureatów etapów wojewódzkich i ponadwojewódzkich oraz listą sponsorów można się zapoznać na naszej stronie internetowej.

Ewa Olejnik

Wybór numeru

Aktualny numer: 2/2021